بررسی اثربخشی راهبردهای نوآورانه بر ذهن‌آگاهی دانش‌آموزان پایه پنجم زیست‌شناسی در عراق
کلمات کلیدی:
راهبردهای نوآورانه, ذهن‌آگاهی, آموزش زیست‌شناسی, یادگیری مشارکتی, فناوری آموزشی, دانش‌آموزان عراقچکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی راهبردهای نوآورانه تدریس بر ذهن‌آگاهی دانش‌آموزان پایه پنجم زیست‌شناسی در عراق بود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل دانش‌آموزان پایه پنجم زیست‌شناسی مدارس عراق بود که از میان آنان 60 نفر با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل، هر کدام 30 نفر، قرار گرفتند. گروه آزمایش طی پنج جلسه در یک برنامه آموزشی مبتنی بر راهبردهای نوآورانه شامل یادگیری مبتنی بر پروژه، فناوری آموزشی، یادگیری مشارکتی، بازی‌های آموزشی و حل مسئله نوآورانه شرکت کرد، در حالی که گروه کنترل آموزش معمول را دریافت نمود. ابزار اصلی گردآوری داده‌ها پرسشنامه استاندارد ذهن‌آگاهی بود که در مراحل پیش‌آزمون و پس‌آزمون اجرا شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 16 و تحلیل کوواریانس تک‌متغیره تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، تفاوت بین گروه آزمایش و کنترل در نمرات پس‌آزمون ذهن‌آگاهی از نظر آماری معنادار بود (F(1,57) = 58.64, p < 0.001, ηp² = 0.507). بنابراین، عضویت در گروه توانست 50.7 درصد از واریانس نمرات تعدیل‌شده پس‌آزمون ذهن‌آگاهی را تبیین کند. همچنین، اثر پیش‌آزمون بر پس‌آزمون ذهن‌آگاهی نیز معنادار بود (F(1,57) = 31.28, p < 0.001, ηp² = 0.354). نتایج نشان داد که استفاده از راهبردهای نوآورانه در تدریس زیست‌شناسی می‌تواند به‌طور معناداری ذهن‌آگاهی دانش‌آموزان را افزایش دهد. به‌کارگیری هم‌زمان فعالیت‌های فناورانه، مشارکتی، پروژه‌محور و مسئله‌محور می‌تواند با افزایش درگیری شناختی، تمرکز و حضور فعال دانش‌آموزان در فرایند یادگیری، زمینه ارتقای ذهن‌آگاهی را فراهم سازد. بنابراین، ادغام این راهبردها در برنامه‌های آموزشی زیست‌شناسی مدارس عراق می‌تواند رویکردی مؤثر برای بهبود کیفیت تجربه یادگیری دانش‌آموزان باشد.
دانلودها
مراجع
Acquah, B. Y. S., Salifu, I., Arthur, F., Inkoom, M., Suradji, S. D., Inkoom, C., Quayson, E., Quaye, S. A., Gyedu, F. O., & Nortey, S. A. (2026). Artificial Intelligence Ethical Awareness of University Students in Ghana: A Network and Latent Profile Analyses. Computers and Education: Artificial Intelligence, 11, 100652. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2026.100652
Alorani, O. I., Al Shebli, M. Y., Rababah, L. M., Rababah, M. A. I., Al-Bdour, N. T., Atiyat, M. A. M., & Miqdadi, Z. M. (2026). Mindfulness-Based Intervention and Its Effect on Working Memory in Gifted Students With Special Learning Needs in Language Education. Theory and Practice in Language Studies, 16(1), 142-153. https://doi.org/10.17507/tpls.1601.16
Alotaibi, B. M., Alrashidi, S. A., & Bahrawi, A. A. (2026). The Effect of Mindfulness-Based Interventions on Enhancing Attention Control Efficiency Among Twice-Exceptional Students in Saudi Arabia. Obrazovanie i Nauka, 28(1), 108-139. https://doi.org/10.17853/1994-5639-2026-4497
Fallahi, A., Hezarjaribi, J., & Shahidi, B. (2025). Identifying Factors Affecting the Level of Awareness of Citizenship Rights among Students: A Study of Students at the University of Zanjan. Strategic Studies on Sport and Youth, 24(69), 53-80. https://doi.org/10.22034/ssys.2023.2781.3021
Ghasemzadeh, M., Shahian, H., & Bakhshipour Roodsari, A. (2026). The mediating role of mindfulness in the relationship between attachment styles and nomophobia in students. Royesh-e Ravanshenasi, 14(5), 53-62.
Kurniasih, D. D., Zh, M. H. R., Ayunisa, D. A., Maryono, M., Mustofa, K., & Siswanto, S. (2025). Analysis of Awareness and Confidence in Learning Outcomes with Students' Academic Motivation: SEM Approach. Jurnal Inovasi Teknologi Pendidikan, 12(1), 58-67.
Meyer, D., & Parker, K. D. (2025). Metacognitive awareness and its relationship with academic achievement in high school students. Journal of Educational Research, 118(3), 225-238. https://www.researchgate.net/publication/358615952_Metacognition_Awareness_and_Its_Correlation_with_Academic_Achievement_of_Educational_Students
Mousavi Asl, S. A., Saffari, M., & Johari, S. F. (2025). Predicting Academic Achievement Based on Students' Separation Anxiety with the Mediating Role of Their Parents' Reflective Capacity and Self-Awareness in Qom. Scientific Quarterly Journal of Research in School and Virtual Learning, 13(1), 73-86.
Musullulu, H., Garcia-Orza, J., Gómez Vázquez, D., & Garcia-Sanz, S. (2025). Cognitive Control and Metacognitive Awareness: Do They Shape Academic Achievement in University Students? Frontiers in psychology, 16, 1633996. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1633996
Nourmohammadi Khatib, Z. (2025). Effectiveness of strategic self-regulation training of working memory on phonological awareness, memory performance, academic motivation, and reading performance in students with specific learning disorder with impairment in reading [Master's thesis, University of Tabriz, Aras International Campus].
Salem, G. M., Hashimi, W., & El-Ashry, A. M. (2025). Reflective Mindfulness and Emotional Regulation Training to Enhance Nursing Students' Self-Awareness, Understanding, and Regulation: A Mixed Method Randomized Controlled Trial. BMC Nursing, 24(1), 478. https://doi.org/10.1186/s12912-025-03086-w
Seif, M. H., Haghighi, M., & Rajabi, F. (2026). A Causal Model of Metacognitive Awareness in Integrated Flipped Learning Among Iranian Medical Sciences Students. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-9639941/v1
Shafiei Far, N., Abolmaali Alhosseini, K., Kazemi, A. S., & Sabet, M. (2026). Comparison of Mindfulness-Based Training and Transcranial Direct Current Stimulation on Cognitive Load in Electronics Students in Tehran. Quarterly of Experimental and Cognitive Psychology.
Sharifpour, A. (2024, July 21). The Effectiveness of Positive Thinking Skills Training on Students' Self-Awareness. Sixth National Conference on Professional Research in Psychology and Counseling from the Teacher's Perspective, Minab. https://civilica.com/doc/2080402/
Siahaan, T. B., Saripalni, E., Putri, M., Firmansyah, F. F., Zhuhri, M. M., & Paramita, A. P. T. (2024). Mental Health Awareness Intervention for Junior High School Students in Jakarta. Incoheliv, 1(1), 84-90. https://doi.org/10.24123/incoheliv.v1i1.6557
Soleimani, M., & Izadi, F. (2024). Effectiveness of emotion-focused therapy on emotional self-awareness, objectification, and symptom reduction in female students with symptoms of nervous overeating. Rooyesh-e Ravanshenasi Journal, 13(7). https://frooyesh.ir/browse.php?a_id=4943&slc_lang=en&sid=1&printcase=1&hbnr=1&hmb=1
Sun, W., Niu, Q., & Liu, X. (2026). The Relationship between Mindfulness and Learning Burnout among High School Students: The Chain-Mediating Role of Future Time Perspective and Academic Positive Emotions. Behavioral sciences (Basel, Switzerland), 16(2), 188. https://doi.org/10.3390/bs16020188
Tera, T., Kelvin, K., & Tobiloba, B. (2024). Influence of Social Media Campaigns on College Students Mental Health Awareness. https://doi.org/10.31234/osf.io/a4beh
Yao, C., Jun, H., & Dai, G.-S. (2024). Predicting Phonological Awareness: The Roles of Mind-Wandering and Executive Attention. International Journal of Education and Cognitive Sciences, 5(2), 1-7. https://doi.org/10.22034/injoeas.2024.454689.1084
دانلود
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Wisam Amer Nsaif, Adel Zahed Babelan, Mahdi Moeinikia, Hassan Roshani Ali Bena See (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
