آموزش، تربیت و توسعه پایدار 3092-7633 1 پیاپی ۳ 2023 10 03 Identifying the Components Influencing Moral Education in Primary School Textbooks شناسایی مؤلفه‌های مؤثر بر تربیت اخلاقی در محتوای کتب درسی ابتدایی 18 27 FA مینا صالحی گروه برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران اکبر نجفی گروه برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران Journal Article 2023 07 22 <p class="ABSTRACT" style="line-height: 150%;">The objective of this study was to identify the key components influencing moral education in primary school textbooks through a qualitative approach. This research employed a qualitative design using thematic analysis. Data were collected through semi-structured interviews with 19 participants, including elementary school teachers, textbook authors, and educational experts in Tehran. Purposeful sampling was used, and interviews continued until theoretical saturation was achieved. NVivo software was used for data analysis, and themes were extracted through a multi-stage coding and review process. Thematic analysis revealed three major categories: "Representation of Moral Values in Content," "Educational Approaches to Teaching Morality," and "Contextual Factors Affecting Moral Education." Each category comprised several subthemes such as emphasis on individual virtues, use of narrative methods, teacher’s role, textbook structure, cultural diversity, and educational policy constraints. Participants indicated that moral values in textbooks were presented inconsistently, superficially, and lacked systematic integration. Findings suggest that moral education in Iranian primary school textbooks requires content revision, integrated approaches, cultural sensitivity, and teacher empowerment. Future curriculum planning should incorporate moral concepts in a cohesive, experiential, and student-centered manner.</p> <p>هدف این پژوهش شناسایی مؤلفه‌های مؤثر بر تربیت اخلاقی در محتوای کتاب‌های درسی دوره ابتدایی با رویکرد کیفی است. این مطالعه به روش کیفی و با بهره‌گیری از تحلیل مضمون انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۹ نفر از معلمان ابتدایی، مؤلفان کتب درسی و متخصصان تعلیم و تربیت در شهر تهران جمع‌آوری شد. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند انجام گرفت و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار NVivo استفاده شد و فرآیند کدگذاری و استخراج مضامین اصلی و فرعی طی چند مرحله بررسی و بازبینی گردید. تحلیل داده‌ها منجر به استخراج سه مقوله اصلی شامل: «بازنمایی ارزش‌های اخلاقی در محتوا»، «رویکردهای آموزشی در تبیین اخلاق»، و «عوامل زمینه‌ای مؤثر بر تربیت اخلاقی» گردید. هر یک از این مقوله‌ها شامل زیرمقوله‌هایی مانند تأکید بر فضایل فردی، استفاده از داستان و روایت، نقش معلم، ساختار کتاب‌های درسی، تفاوت‌های فرهنگی و سیاست‌های کلان آموزشی بود. همچنین مصاحبه‌ها نشان داد که مفاهیم اخلاقی در کتاب‌های درسی ابتدایی به‌صورت پراکنده، سطحی و بدون انسجام نظام‌مند ارائه شده‌اند. یافته‌ها بیانگر آن است که تربیت اخلاقی در کتب درسی ابتدایی نیازمند بازنگری در محتوا، به‌کارگیری رویکردهای تلفیقی، توجه به تنوع فرهنگی و توانمندسازی معلمان است. پیشنهاد می‌شود در برنامه‌ریزی درسی آینده، مفاهیم اخلاقی به‌صورت هدفمند، یکپارچه و مبتنی بر تجربه زیسته دانش‌آموزان طراحی شوند.</p> https://www.journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/15/16