تربیت و توسعه اندیشه فاخر آموزش، تربیت و توسعه پایدار 1 پیاپی ۳ 2023 09 21 An Analysis of Educational Content on Children's Rights in the Formal Curriculum تحلیل محتوای آموزشی درباره حقوق کودکان در برنامه درسی رسمی 35 43 FA منوچهر قادری گروه مدیریت آموزش و پرورش، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران زهرا وفادار گروه مدیریت آموزش و پرورش، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2023 07 24 <p class="ABSTRACT" style="line-height: 150%;">The aim of this study was to qualitatively analyze the educational content on children's rights in Iran's formal curriculum, focusing on the representation of rights-related concepts, existing barriers, and improvement strategies. This qualitative research used thematic analysis based on semi-structured interviews with 15 education and curriculum planning experts in Tehran. Participants were selected through purposive sampling until theoretical saturation was achieved. Data were analyzed using NVivo 12 software, and open codes, subthemes, and main themes were extracted. The findings revealed that the representation of children's rights in the formal curriculum is scattered, incoherent, and often implicit. Concepts such as dignity, justice, respect, and responsibility are occasionally embedded in textbooks but lack explicit and structured reference to children's rights. Gender inequality, exclusion of marginalized groups, inadequate teacher training, and cultural value conflicts emerged as major obstacles. Suggested strategies included revising the curriculum structure, empowering teachers, utilizing technology, and promoting student participation. Children’s rights education in Iran requires comprehensive reform across content, pedagogical, and cultural dimensions. Integrating participatory approaches, professional teacher development, and systematic assessment is crucial for promoting educational justice and enhancing children’s rights awareness.</p> <p>هدف پژوهش حاضر، تحلیل کیفی محتوای آموزشی مرتبط با حقوق کودکان در برنامه درسی رسمی ایران با تمرکز بر چگونگی بازنمایی مفاهیم حقوق کودک، موانع موجود، و راهکارهای ارتقاء آن است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۵ نفر از متخصصان حوزه آموزش و برنامه‌ریزی درسی در تهران گردآوری شد. نمونه‌گیری به صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌های حاصل با استفاده از نرم‌افزار NVivo نسخه ۱۲ تحلیل شد و مضامین اصلی، فرعی و مفاهیم باز از دل مصاحبه‌ها استخراج گردید. یافته‌ها نشان دادند که بازنمایی حقوق کودکان در برنامه درسی رسمی پراکنده، غیرمنسجم و اغلب غیرمستقیم است. مفاهیمی همچون کرامت، عدالت، احترام و مسئولیت‌پذیری به‌صورت ضمنی در برخی کتاب‌ها گنجانده شده‌اند اما از اشاره مستقیم و ساختارمند به حقوق کودک غفلت شده است. همچنین نابرابری جنسیتی، حذف گروه‌های خاص کودکان، ضعف تربیت معلمان و موانع ارزشی-فرهنگی از جمله چالش‌های عمده در آموزش این حوزه بودند. در بخش راهکارها، بازنگری در محتوای درسی، توانمندسازی معلمان، استفاده از فناوری و مشارکت دانش‌آموزان مورد تأکید قرار گرفت. آموزش حقوق کودک در ایران نیازمند بازطراحی جامع در ابعاد محتوایی، تربیتی و فرهنگی است. تنها از طریق تلفیق رویکردهای مشارکتی، آموزش معلمان، و ارزیابی نظام‌مند می‌توان گامی مؤثر در جهت تحقق عدالت تربیتی و آگاهی کودکان نسبت به حقوق خود برداشت.</p> https://www.journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/17/18