آموزش، تربیت و توسعه پایدار 3092-7633 4 تابستان 1405 1405 04 01 Sociological Explanation and Pathology of the Political Culture of Bandar Abbas Youth with Emphasis on Social and Cultural Factors تبیین جامعه شناختی و آسیب شناسی فرهنگ سیاسی جوانان شهر بندر عباس با تاکید بر عوامل اجتماعی و فرهنگی 1 28 10.61838/jtesd.226 FA مریم فکور گروه علوم اجتماعی، واحد جهرم، دانشگاه آزاد اسلامی، جهرم، ایران. جلیل عزیزی گروه علوم اجتماعی، واحد جهرم، دانشگاه آزاد اسلامی، جهرم، ایران. سید کورش سرورزاده گروه علوم اجتماعی، واحد جهرم، دانشگاه آزاد اسلامی، جهرم، ایران. بهبود خادمی گروه جامعه شناسی، واحد نی‌ریز، دانشگاه آزاد اسلامی، نی‌ریز، ایران. Journal Article 1404/04/01 <p class="ABSTRACT" style="line-height: 115%;">This study aims to sociologically explain the political culture of Bandar Abbas youth and identify the social and cultural factors influencing its structure and vulnerabilities. This applied, exploratory study used a descriptive–correlational, cross-sectional design based on a survey approach. The statistical population consisted of 384 young residents aged 19–29 in Bandar Abbas, selected through purposive and random sampling. Data were collected using ten researcher-made Likert-scale questionnaires (72 items). Reliability (Cronbach’s α &gt; 0.70) and content validity (expert review and convergent validity) were confirmed. Data were analyzed using multiple regression, path analysis, and bootstrap regression to determine direct and indirect causal relationships among socioeconomic, cultural, and political variables shaping three types of political culture: parochial, subject, and participatory. Results revealed that socioeconomic status (education, occupation, income) significantly affected religiosity, media use, and social capital dimensions. Religiosity positively influenced life satisfaction, which in turn strengthened adherence to cultural values and both formal and informal political participation. Life satisfaction had a positive effect on participatory culture and negative effects on parochial and subject political cultures. Media use enhanced membership in civic organizations, which promoted cultural commitment and informal political participation. The overall distribution showed 55% subject culture, 31% participatory culture, and 14% parochial culture among youths. Structural inequalities, weak civic institutions, dependence on class-based resources, and ineffective media were major cultural pathologies identified. The findings indicate that the predominant political culture among Bandar Abbas youth remains subject-oriented. Although life satisfaction and social capital foster participatory tendencies, enduring structural, economic, and cultural constraints hinder full participatory engagement. Strengthening critical social capital, expanding political education, and empowering civic institutions are essential for reforming political culture.</p> <p>هدف این پژوهش بررسی و تبیین جامعه‌شناختی فرهنگ سیاسی جوانان بندرعباس و شناسایی عوامل اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر شکل‌گیری و آسیب‌پذیری آن است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و اکتشافی است که به روش توصیفی–همبستگی و با رویکرد پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری شامل ۳۸۴ جوان ۱۹ تا ۲۹ ساله شهر بندرعباس بود که با نمونه‌گیری هدفمند و تصادفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق ۱۰ پرسشنامه محقق‌ساخته با ۷۲ گویه بر اساس مقیاس لیکرت گردآوری شد. پایایی ابزار با آلفای کرونباخ بالاتر از 0.70 و روایی با نظر خبرگان و تحلیل اعتبار همگرا تأیید گردید. تحلیل داده‌ها با رگرسیون چندگانه، تحلیل مسیر و رگرسیون بوت‌استرپ انجام شد تا اثر مستقیم و غیرمستقیم متغیرها بر ابعاد فرهنگ سیاسی (محدود، تبعی، مشارکتی) مشخص شود. نتایج نشان داد پایگاه اقتصادی–اجتماعی جوانان (تحصیلات، شغل، درآمد) تأثیر معناداری بر پایبندی مذهبی، استفاده از رسانه‌های جمعی و ابعاد مختلف سرمایه اجتماعی دارد. پایبندی مذهبی موجب افزایش رضایت از زندگی و تقویت ارزش‌های فرهنگی شد. رضایت از زندگی نیز اثر مثبتی بر مشارکت سیاسی رسمی و غیررسمی و فرهنگ سیاسی مشارکتی، و اثر منفی بر فرهنگ‌های محدود و تبعی داشت. همچنین استفاده از رسانه‌های جمعی عضویت در نهادهای مدنی را افزایش داد و نهادهای مدنی موجب تقویت پایبندی به ارزش‌های فرهنگی و مشارکت غیررسمی شدند. یافته‌ها نشان دادند که ۵۵٪ از جوانان دارای فرهنگ سیاسی تبعی، ۳۱٪ دارای فرهنگ مشارکتی و ۱۴٪ دارای فرهنگ محدود هستند. در نهایت، شکاف‌های ساختاری شامل نابرابری اقتصادی–اجتماعی، ضعف نهادهای مدنی، وابستگی طبقاتی و بی‌تأثیری رسانه‌ها از مهم‌ترین آسیب‌های شناسایی‌شده بودند. یافته‌ها بیانگر آن است که فرهنگ سیاسی جوانان بندرعباس بیشتر تابع الگوی تبعی است و هرچند رضایت از زندگی و سرمایه اجتماعی موجب گرایش به فرهنگ مشارکتی می‌شوند، اما موانع ساختاری، اقتصادی و فرهنگی همچنان مانع از شکل‌گیری کامل فرهنگ سیاسی مشارکتی در میان جوانان می‌گردند. تقویت سرمایه اجتماعی انتقادی، گسترش آموزش سیاسی، و ارتقای نهادهای مدنی برای اصلاح فرهنگ سیاسی ضروری است.</p> https://www.journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/226/277