تربیت و توسعه اندیشه فاخر آموزش، تربیت و توسعه پایدار 2 پیاپی 6 1403 06 28 Sociological Analysis of the Role of Social Factors in Inequalities in the Field of Social Health in Mazandaran Province (Case Study of Sari County) تحلیل جامعه‌شناختی نقش عوامل اجتماعی در نابرابری‌های حوزه سلامت اجتماعی در استان مازندران (مطالعه موردی شهرستان ساری) 1 18 FA محمدرضا زمان فشمی گروه جامعه‌شناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران ابوالقاسم حیدرآبادی گروه جامعه شناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران. علی اصغر عباسی اسفجیر گروه جامعه‌شناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران Journal Article 1403/02/01 <p>This study aimed to sociologically analyze the role of social factors in social health inequalities in Sari County, examining how lifestyle, cultural consumption, education, social inequality, and access to healthcare services influence the level of social health. The research employed a descriptive–analytical survey design. Data were collected through a researcher-developed questionnaire whose validity was confirmed by experts and reliability verified by Cronbach’s alpha (0.960). The study population included all citizens aged 15–60 in Sari (N = 125,400). Using the Cochran formula, a sample of 384 participants was selected through cluster random sampling. Data analysis was conducted using SPSS, applying descriptive statistics, Pearson and Spearman correlations, and multivariate regression. The findings revealed that the average level of social health was above moderate (M = 2.21 out of 3). Among its dimensions, social adaptation scored highest (M = 2.66) while social integration was lowest (M = 1.68). Social inequality had a significant negative relationship with social health (r = -0.512, p &lt; 0.01), whereas education (r = 0.104, p &lt; 0.05), lifestyle (r = 0.477, p &lt; 0.01), and access to healthcare (r = 0.590, p &lt; 0.01) showed positive correlations. Regression analysis indicated that 46.3% of the variance in social health was explained by the independent variables, with access to healthcare and social inequality being the strongest predictors, and education and socioeconomic status the weakest. Social health, as a vital dimension of human and community development, is largely shaped by social and structural factors. Reducing social inequality and improving equitable access to healthcare are essential strategies for enhancing social well-being. Promoting healthy lifestyles and cultural participation can further strengthen social cohesion, participation, and flourishing in Sari County.</p> <p>هدف این پژوهش، تحلیل جامعه‌شناختی نقش عوامل اجتماعی در ایجاد نابرابری‌های سلامت اجتماعی در شهرستان ساری و تبیین سهم متغیرهایی چون سبک زندگی، مصرف فرهنگی، تحصیلات، نابرابری اجتماعی و دسترسی به خدمات بهداشتی در تبیین سطح سلامت اجتماعی است. پژوهش حاضر از نوع توصیفی–تحلیلی و به روش پیمایشی انجام شد. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته بود که روایی آن با نظر خبرگان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (۹۶۰/۰) تأیید شد. جامعه آماری شامل کلیه شهروندان ۱۵ تا ۶۰ سال شهرستان ساری (۱۲۵۴۰۰ نفر) بود. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۴ نفر تعیین شد و نمونه‌ها با روش خوشه‌ای تصادفی از مناطق شهری انتخاب شدند. برای تحلیل داده‌ها از آمار توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون و اسپیرمن و تحلیل رگرسیون چندمتغیره با نرم‌افزار SPSS استفاده شد. یافته‌ها نشان داد میانگین سلامت اجتماعی بالاتر از حد متوسط (۲.۲۱ از ۳) است. در میان ابعاد سلامت اجتماعی، انطباق اجتماعی بالاترین (۲.۶۶) و یکپارچگی اجتماعی پایین‌ترین میانگین (۱.۶۸) را داشت. بین نابرابری اجتماعی و سلامت اجتماعی رابطه منفی و معنادار (r = -0.512, p &lt; 0.01) وجود داشت؛ در حالی که بین تحصیلات (r = 0.104, p &lt; 0.05)، سبک زندگی (r = 0.477, p &lt; 0.01) و دسترسی به خدمات بهداشتی (r = 0.590, p &lt; 0.01) با سلامت اجتماعی رابطه مثبت و معنادار مشاهده شد. نتایج رگرسیون چندمتغیره نشان داد ۴۶.۳٪ از تغییرات سلامت اجتماعی توسط متغیرهای مستقل تبیین می‌شود؛ بیشترین تأثیر مربوط به دسترسی به خدمات بهداشتی و نابرابری اجتماعی و کمترین مربوط به تحصیلات و پایگاه اجتماعی–اقتصادی است. سلامت اجتماعی به عنوان یکی از ابعاد کلیدی توسعه اجتماعی، به شدت تحت تأثیر عوامل اجتماعی و ساختاری است. کاهش نابرابری اجتماعی و بهبود دسترسی به خدمات بهداشتی از مهم‌ترین راهکارهای ارتقای سلامت اجتماعی شهروندان ساری به شمار می‌رود. ارتقای سبک زندگی سالم و افزایش سرمایه فرهنگی نیز می‌تواند به افزایش مشارکت، شکوفایی و انسجام اجتماعی کمک کند.</p> https://www.journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/240/199