آموزش، تربیت و توسعه پایدار 3092-7633 2 پیاپی 6 1403 06 18 Selection of Green Suppliers Using a Hybrid Multi-Objective Programming and Rough Set Model انتخاب تأمین‌کنندگان سبز با مدل ترکیبی برنامه‌ریزی چندهدفه و مجموعه‌های راف 1 20 FA حسین پوراسماعیل گروه مدیریت ، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز ، ایران . مجید باقرزاده خواجه گروه مدیریت ، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز ، ایران . كمال الدين رحماني گروه مدیریت، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز ، ایران. علیرضا بافنده زنده گروه مدیریت ، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز ، ایران محمد پاسبانی گروه مدیریت، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز ، ایران Journal Article 1403/01/18 <p>This study aims to design and implement a precise and scientific model for selecting green suppliers by integrating multi-objective mathematical programming and rough set theory in the Iran Khodro company. The research is applied–developmental in purpose and descriptive–analytical in method. Data were collected from field and library studies, Iran Khodro’s records, and three researcher-made questionnaires. The statistical population included managers and experts in procurement and environmental affairs and 18 qualified suppliers. Based on the Morgan table, 66 respondents participated. Content validity was confirmed (CVI=0.91) and reliability verified (Cronbach’s α&gt;0.83). Data analysis employed t-tests, confirmatory factor analysis, a hybrid multi-objective programming model, and rough set theory. Environmental indicator weights were determined by rough sets, and the multi-objective model was transformed into a single-objective linear model solved using WinQSB. Four main criteria—cost, quality, service level, and environmental performance—were found critical in supplier selection. The calculated weights were 0.54, 0.12, 0.19, and 0.15 respectively. Out of 18 suppliers, 12 were identified as optimal under capacity and demand constraints. The optimal model yielded a minimum cost of 15.885 billion IRR, maximum service improvement of 2 days, and a defective rate of 2.65%. The top suppliers achieved an average environmental score exceeding 4 points, reflecting alignment with sustainability principles. Integrating multi-objective programming with rough set theory provides an effective, flexible approach for green supplier selection. The model incorporates both quantitative and qualitative indicators under realistic constraints, enhancing multi-criteria decision-making and improving environmental performance in supply chains. Application of this model in highly polluting industries such as automotive, chemical, and petrochemical sectors can optimize resource allocation, reduce emissions, and strengthen sustainability.</p> <p>هدف این پژوهش طراحی و ارائه مدلی دقیق و علمی برای انتخاب تأمین‌کنندگان سبز با استفاده از ترکیب برنامه‌ریزی ریاضی چندهدفه و تئوری مجموعه‌های راف در شرکت ایران‌خودرو است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی–توسعه‌ای و از نظر روش اجرا، توصیفی–تحلیلی و مدل‌سازی است. داده‌ها از طریق مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای، اسناد شرکت ایران‌خودرو و سه پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری شد. جامعه آماری شامل مدیران و کارشناسان مرتبط با خرید و مسائل زیست‌محیطی و همچنین ۱۸ تأمین‌کننده منتخب قطعات ایران‌خودرو بود که بر اساس جدول مورگان، ۶۶ نفر از آنان در نمونه آماری شرکت کردند. روایی محتوایی پرسشنامه‌ها با شاخص CVI=0.91 و پایایی با آلفای کرونباخ بالاتر از 0.83 تأیید شد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون t، تحلیل عاملی تأییدی، مدل ترکیبی برنامه‌ریزی چندهدفه و مجموعه‌های راف استفاده شد. وزن شاخص‌های زیست‌محیطی با مجموعه‌های راف و مدل چندهدفه با نرم‌افزار WinQSB به مدل خطی تک‌هدفه تبدیل گردید. نتایج تحلیل نشان داد که چهار معیار اصلی—قیمت، کیفیت، سطح خدمات و عملکرد زیست‌محیطی—در انتخاب تأمین‌کنندگان نقش اساسی دارند. اوزان به‌دست‌آمده به‌ترتیب برای معیارها برابر با 0.54، 0.12، 0.19 و 0.15 بود. در میان ۱۸ تأمین‌کننده مورد بررسی، ۱۲ تأمین‌کننده برتر بر اساس محدودیت‌های ظرفیت و تقاضا انتخاب شدند. نتایج بهینه مدل نشان داد که حداقل هزینه تأمین برابر با 15.885 میلیارد ریال، حداکثر سطح خدمت برابر با ۲ روز بهبود، و حداقل درصد کالای معیوب 2.65٪ بوده است. همچنین میانگین امتیاز زیست‌محیطی تأمین‌کنندگان برتر بیش از ۴ واحد برآورد شد که بیانگر هم‌سویی با اصول توسعه پایدار است. پژوهش حاضر نشان داد که ترکیب برنامه‌ریزی چندهدفه با مجموعه‌های راف می‌تواند ابزاری مؤثر و انعطاف‌پذیر برای انتخاب تأمین‌کنندگان سبز در صنایع مختلف باشد. این مدل با در نظر گرفتن معیارهای کمی و کیفی و محدودیت‌های واقعی، تصمیم‌گیری چندمعیاره را بهبود بخشیده و موجب ارتقای عملکرد زیست‌محیطی زنجیره تأمین می‌شود. استفاده از این مدل در صنایع آلاینده نظیر خودروسازی، شیمیایی و پتروشیمی می‌تواند به تخصیص بهینه منابع، کاهش آلودگی، و بهبود پایداری کمک کند.</p> https://www.journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/258/211