تربیت و توسعه اندیشه فاخر آموزش، تربیت و توسعه پایدار 3 پیاپی ۱0 1404 06 30 Developing a Model for Enhancing the Research Competencies of Faculty Members at Iraqi Universities ارائه مدلی برای توسعه شایستگی‌های پژوهشی اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های عراق 1 17 10.61838/jtesd.259 FA لوی جبیر حسین الجبوری دانشجوی دکتری، گروه مدیریت آموزشی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران . نیما شهیدی استادیار، گروه مدیریت آموزشی، واحد نورآباد ممسنی، دانشگاه آزاد اسلامی، نورآباد ممسنی، ایران قصی شهاب احمد استادیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم اسلامی، دانشگاه اسلامی نجف، نجف، عراق جهانبخش رحمانی دانشیار، گروه علمی برنامه ریزی درسی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران Journal Article 1404 01 06 <p>This study aimed to design and propose a localized model for developing the research competencies of faculty members at Iraqi universities. A mixed-method sequential exploratory design was employed. In the qualitative phase, grounded theory (Strauss &amp; Corbin) and semi-structured interviews with 18 academic experts and administrators were used. Through coding and categorization, a paradigmatic model was constructed comprising six dimensions: causal conditions, core phenomenon, contextual conditions, intervening conditions, strategies, and consequences. In the quantitative phase, data were collected from 333 faculty members and analyzed using Structural Equation Modeling (SEM) to validate model fit. Path analysis revealed that causal factors—including professional requirements and motivational elements—had a significant positive effect (β = 0.57) on developing research competencies, as did contextual conditions (academic–educational and cultural–social environments) with β = 0.42. Intervening conditions (organizational and individual barriers) showed a negative effect (β = –0.38). Research competencies positively influenced development strategies (β = 0.63), which in turn affected outcomes (β = 0.71). Model fit indices indicated good fit (χ²/df = 2.57, RMSEA = 0.069, CFI = 0.93). The findings highlight that developing faculty research competencies requires an integrated approach addressing individual, contextual, and institutional factors simultaneously. The proposed model offers a practical and context-sensitive framework for policymaking, academic development, and enhancement of research capacity in Iraq’s higher education system.</p> <p>هدف این پژوهش طراحی و ارائه مدلی بومی برای توسعه شایستگی‌های پژوهشی اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های عراق بود. پژوهش حاضر با رویکرد ترکیبی اکتشافی متوالی انجام شد. در مرحله کیفی، از نظریه داده‌بنیاد استراوس و کوربین و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۸ نفر از خبرگان و مدیران دانشگاهی استفاده شد. پس از تحلیل کدها و مقولات، مدل پارادایمی شامل شش بعد اصلی شامل عوامل علّی، پدیده محوری، شرایط زمینه‌ای، شرایط مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها طراحی شد. در مرحله کمی، داده‌ها از ۳۳۳ نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های عراق گردآوری و با روش مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) تحلیل گردید تا برازش مدل تأیید شود. نتایج تحلیل مسیر نشان داد عوامل علّی شامل الزامات حرفه‌ای و عوامل انگیزشی با ضریب مسیر 0.57، و شرایط زمینه‌ای شامل بستر علمی-آموزشی و فرهنگی-اجتماعی با ضریب مسیر 0.42، تأثیر مثبت و معناداری بر توسعه شایستگی‌های پژوهشی دارند. شرایط مداخله‌گر شامل موانع سازمانی و فردی با ضریب مسیر منفی 0.38- تأثیر بازدارنده دارند. همچنین، شایستگی‌های پژوهشی با ضریب مسیر 0.63 بر راهبردهای توسعه و راهبردها با ضریب مسیر 0.71 بر پیامدها تأثیر مثبت و معناداری داشتند. شاخص‌های برازش مدل نیز در سطح مطلوب گزارش شد (χ²/df = 2.57، RMSEA = 0.069، CFI = 0.93). نتایج پژوهش نشان داد توسعه شایستگی‌های پژوهشی اعضای هیئت علمی نیازمند توجه هم‌زمان به عوامل فردی، زمینه‌ای و سازمانی است. مدل ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان چارچوبی بومی و کاربردی برای برنامه‌ریزی، سیاست‌گذاری و ارتقای ظرفیت پژوهشی در نظام آموزش عالی عراق مورد استفاده قرار گیرد.</p> https://www.journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/259/212