تربیت و توسعه اندیشه فاخر آموزش، تربیت و توسعه پایدار در دست انتشار 1405 10 01 A Sociological Analysis of Household Economic Development and Its Impact on Social Participation in Crises and Natural Disasters in Tehran تحلیل جامعه‌شناختی توسعه اقتصادی خانوار بر میزان مشارکت اجتماعی در بحران‌ها و بلایای طبیعی در شهر تهران 1 16 FA برهان نادری گروه علوم اجتماعی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی رودهن، ایران. خلیل میرزایی گروه علوم اجتماعی، واحد رودهن ، دانشگاه آزاد اسلامی رودهن، ایران حمیدرضا فاتحی گروه علوم اجتماعی، واحد رودهن ، دانشگاه آزاد اسلامی رودهن، ایران. Journal Article 1404/09/04 <p>The aim of this study was to examine the impact of household economic development (objective and subjective dimensions) on social participation in crisis situations, with emphasis on the mediating roles of social capital and structural challenges in Tehran. This study employed a quantitative, descriptive-survey design with a correlational approach. The statistical population consisted of individuals aged over 18 living in the 22 districts of Tehran, from which a sample of 384 participants was selected using Cochran’s formula and multi-stage cluster sampling. Data were collected through a researcher-developed questionnaire measuring household economic development (objective and subjective), social capital, structural challenges, and social participation across different crisis phases. Content validity was confirmed using CVR and reliability was verified through Cronbach’s alpha. Data were analyzed using hierarchical multiple regression in SPSS version 26. The results indicated that both objective and subjective dimensions of household economic development had a positive and significant effect on social participation, although with limited explanatory power. In contrast, social capital and structural challenges demonstrated stronger and more significant effects on social participation. These variables also significantly influenced economic development, particularly in the subjective dimension, which showed the highest explanatory power. Participation levels were highest during the crisis response phase compared to other stages. The findings suggest that social participation in crises is a multidimensional phenomenon influenced not only by economic development but also strongly by social capital and structural conditions, and strengthening these factors can enhance community resilience.</p> <p>هدف این پژوهش تحلیل تأثیر توسعه اقتصادی خانوار (در ابعاد عینی و ذهنی) بر میزان مشارکت اجتماعی در شرایط بحران با تأکید بر نقش سرمایه اجتماعی و چالش‌های ساختاری در شهر تهران است. این پژوهش با رویکرد کمّی و در قالب یک مطالعه توصیفی-پیمایشی از نوع همبستگی انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه افراد بالای ۱۸ سال ساکن مناطق ۲۲‌گانه شهر تهران بود که با استفاده از فرمول کوکران، نمونه‌ای ۳۸۴ نفری به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته شامل مقیاس‌های توسعه اقتصادی خانوار (عینی و ذهنی)، سرمایه اجتماعی، چالش‌های ساختاری و مشارکت اجتماعی در مراحل مختلف بحران گردآوری شد. روایی ابزار با شاخص CVR و پایایی آن با آلفای کرونباخ تأیید گردید. تحلیل داده‌ها با استفاده از رگرسیون چندمتغیره سلسله‌مراتبی در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ انجام شد. نتایج نشان داد که توسعه اقتصادی خانوار در هر دو بعد عینی و ذهنی تأثیر مثبت و معناداری بر مشارکت اجتماعی دارد، اما قدرت تبیینی آن محدود است. در مقابل، سرمایه اجتماعی و چالش‌های ساختاری تأثیر قوی‌تر و معنادارتری بر مشارکت اجتماعی نشان دادند. همچنین، این عوامل به‌طور معناداری بر توسعه اقتصادی فردی نیز اثرگذار بودند، به‌ویژه در بعد ذهنی که بیشترین میزان تبیین مشاهده شد. الگوهای مشارکت نیز نشان داد که مشارکت در مرحله پاسخ بحران بالاتر از سایر مراحل است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مشارکت اجتماعی در بحران‌ها پدیده‌ای چندبعدی است که علاوه بر توسعه اقتصادی، به‌شدت تحت تأثیر سرمایه اجتماعی و شرایط ساختاری قرار دارد و تقویت این عوامل می‌تواند به افزایش تاب‌آوری اجتماعی منجر شود.</p> https://www.journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/355/258