آموزش، تربیت و توسعه پایدار 3092-7633 در دست انتشار 1406 04 01 Designing a Policy-Making Model for the Shadow Curriculum in the Secondary Education System طراحی مدل سیاستگذاری برنامه درسی سایه در نظام آموزش‌وپرورش متوسطه 1 17 FA مینا خوشدونی فراهانی گروه علوم تربیتی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران صغری افکانه گروه علوم تربیتی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران فتاح ناظم گروه علوم تربیتی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران Journal Article 1404 11 01 <p>The present study aimed to design and validate a policy-making model for the shadow curriculum in the secondary education system by identifying its dimensions, components, and priorities in Tehran’s upper secondary schools. This applied study employed an exploratory mixed-methods design. In the qualitative phase, data were collected through content analysis and semi-structured interviews with 16 educational experts, university faculty members, and experienced educational administrators in Tehran. The qualitative data were analyzed using thematic analysis with MAXQDA software. In the quantitative phase, 272 principals and vice-principals of upper secondary schools in Tehran were selected through multistage cluster sampling. Researcher-developed questionnaires were used for data collection. The validity and reliability of the instruments were confirmed through content validity, construct validity, Cronbach’s alpha, and composite reliability indices. Data were analyzed using the Analytic Hierarchy Process (AHP) and one-sample t-tests. The thematic analysis identified 80 basic themes, 16 organizing themes, and five overarching dimensions, including objectives, content, instructors, evaluation, and teaching methods. AHP results indicated that the objective dimension ranked first (weight = 0.332), followed by content (0.246), instructor (0.183), evaluation (0.135), and teaching methods (0.104). The inconsistency ratio was 0.092, indicating acceptable consistency of pairwise comparisons. Furthermore, one-sample t-test results demonstrated that all model validity indicators, including congruence, comprehensibility, generalizability, and controllability, were statistically significant at the 0.01 level, with mean scores significantly exceeding the benchmark value (p &lt; 0.01). The findings suggest that effective shadow curriculum policy-making requires simultaneous attention to objectives, content, instructors, evaluation, and instructional methods. The proposed model demonstrated satisfactory scientific and practical validity and can serve as a comprehensive indigenous framework for guiding the development, regulation, and implementation of shadow curriculum policies within secondary education systems.</p> <p>هدف این پژوهش طراحی و اعتبارسنجی مدل سیاستگذاری برنامه درسی سایه در نظام آموزش‌وپرورش متوسطه دوره دوم شهر تهران با شناسایی ابعاد، مؤلفه‌ها و اولویت‌های آن بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، آمیخته (کیفی–کمی) از نوع اکتشافی بود. در بخش کیفی، با استفاده از تحلیل محتوا و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 16 نفر از خبرگان دانشگاهی و مدیران باسابقه آموزش‌وپرورش شهر تهران، داده‌ها گردآوری و با روش تحلیل مضمون در نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند. در بخش کمی، 272 نفر از مدیران و معاونان مدارس متوسطه دوره دوم شهر تهران به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه‌های محقق‌ساخته بود. روایی و پایایی ابزارها از طریق شاخص‌های محتوایی، سازه‌ای، آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تأیید شد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون t تک‌نمونه‌ای و فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) استفاده شد. نتایج تحلیل مضمون منجر به شناسایی 80 مضمون پایه، 16 مضمون سازمان‌دهنده و 5 بعد اصلی شامل هدف، محتوا، مدرس، ارزشیابی و روش شد. نتایج AHP نشان داد که بعد هدف با وزن 0.332 در رتبه نخست، محتوا با وزن 0.246 در رتبه دوم، مدرس با وزن 0.183 در رتبه سوم، ارزشیابی با وزن 0.135 در رتبه چهارم و روش با وزن 0.104 در رتبه پنجم قرار گرفتند. همچنین نرخ ناسازگاری مقایسات برابر با 0.092 بود که حاکی از اعتبار مطلوب مقایسات است. نتایج آزمون t تک‌نمونه‌ای نشان داد که تمامی شاخص‌های اعتبار مدل شامل تطبیق، قابلیت فهم، قابلیت تعمیم و کنترل در سطح 0.01 معنادار بوده و میانگین آن‌ها به‌طور معناداری بالاتر از مقدار ملاک بود (p&lt;0.01). یافته‌ها نشان داد که سیاستگذاری برنامه درسی سایه نیازمند توجه همزمان به ابعاد هدف، محتوا، مدرس، ارزشیابی و روش است. مدل ارائه‌شده از اعتبار علمی و عملی مطلوبی برخوردار بوده و می‌تواند به عنوان چارچوبی بومی برای هدایت، مدیریت و توسعه برنامه‌های درسی سایه در آموزش‌وپرورش متوسطه مورد استفاده سیاستگذاران، مدیران و برنامه‌ریزان آموزشی قرار گیرد.</p> https://www.journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/404/301