آموزش، تربیت و توسعه پایدار 3092-7633 در دست انتشار 1406 08 01 Identifying and Analyzing Factors Affecting Good Governance to Promote Educational Justice in Schools in Underprivileged Areas شناسایی و واکاوی عوامل مؤثر بر حکمرانی مطلوب به‌منظور ارتقای عدالت آموزشی در مدارس مناطق کم‌برخوردار 1 23 FA فرزانه پرهیزان دانشجوی دکتری، گروه مدیریت آموزشی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. بابک نصیری قرقانی گروه مدیریت آموزشی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. حسینعلی جاهد گروه مدیریت آموزشی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 1404 12 09 <p>This study aimed to identify and analyze the dimensions, components, and indicators of good governance and to develop a conceptual model for promoting educational justice in schools located in underprivileged areas. The study employed a qualitative research design based on thematic analysis. Participants consisted of faculty members specializing in educational management and experienced school principals and teachers who met the professional and academic eligibility criteria. Participants were recruited through purposive and snowball sampling. Data were collected through semi-structured interviews, with theoretical saturation achieved after the seventeenth interview. Basic, organizing, and overarching themes were extracted using MAXQDA version 14. Instrument validity was examined by experts, and the intra-subject reliability coefficient was 0.80. The conceptual model was subsequently evaluated by specialists using a questionnaire addressing correspondence, understandability, generalizability, and control. The validation data were analyzed through one-sample t-tests using a criterion mean of 3. The thematic analysis generated eight overarching dimensions, 19 organizing components, and 69 basic indicators. The principal dimensions encompassed justice-oriented policy and legal governance, equitable financing and resource distribution, educational access and retention, equitable teaching and learning quality, monitoring and accountability, social participation, justice-oriented school leadership, and digital justice. One-sample t-test results demonstrated that expert ratings for all four validation criteria were significantly higher than the criterion value: correspondence, t(29)=4.96; understandability, t(29)=5.23; generalizability, t(29)=4.00; and control, t(29)=5.03; all p&lt;0.001. These results confirmed the adequacy and validity of the proposed conceptual model. Promoting educational justice in underprivileged areas requires a multidimensional governance approach integrating justice-oriented policymaking, needs-based resource allocation, comprehensive student support, accountability, stakeholder participation, school-based leadership, and equitable access to digital technologies. The proposed model provides a valid framework for designing, implementing, and evaluating educational policies and interventions intended to reduce structural inequalities and improve meaningful learning opportunities for students in disadvantaged schools.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف شناسایی و واکاوی ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های حکمرانی مطلوب و ارائه الگویی مفهومی برای ارتقای عدالت آموزشی در مدارس مناطق کم‌برخوردار انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل اعضای هیئت علمی مدیریت آموزشی و مدیران و معلمان باتجربه دارای شرایط تخصصی مرتبط بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و اشباع نظری در مصاحبه هفدهم حاصل گردید. تحلیل داده‌ها و استخراج مضامین پایه، سازمان‌دهنده و فراگیر با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA نسخه 14 انجام شد. روایی ابزار با نظر خبرگان و پایایی درون‌موضوعی با ضریب 0.80 تأیید شد. برای اعتبارسنجی الگوی مفهومی، پرسشنامه‌ای مبتنی بر معیارهای تطبیق، قابلیت فهم، قابلیت تعمیم و کنترل در اختیار متخصصان قرار گرفت و داده‌های حاصل با آزمون t تک‌نمونه‌ای و میانگین ملاک 3 تحلیل شد. تحلیل مضمون به شناسایی هشت بعد فراگیر، 19 مؤلفه سازمان‌دهنده و 69 شاخص پایه منجر شد. ابعاد اصلی الگو شامل حکمرانی سیاستی و قانونی عدالت‌محور، تأمین مالی و توزیع عادلانه منابع، دسترسی و ماندگاری تحصیلی، کیفیت یاددهی–یادگیری، پایش و پاسخگویی، مشارکت اجتماعی، رهبری عدالت‌گرای مدرسه و عدالت دیجیتال بود. نتایج آزمون t تک‌نمونه‌ای نشان داد که ارزیابی متخصصان در هر چهار معیار به‌طور معناداری بالاتر از مقدار ملاک بود: تطبیق، t(29)=4.96؛ قابلیت فهم، t(29)=5.23؛ قابلیت تعمیم، t(29)=4.00؛ و کنترل، t(29)=5.03؛ در همه موارد p&lt;0.001. بنابراین، تناسب و اعتبار الگوی پیشنهادی از نظر متخصصان تأیید شد. ارتقای عدالت آموزشی در مناطق کم‌برخوردار مستلزم رویکردی چندبعدی است که در آن سیاست‌گذاری عدالت‌محور، تخصیص نیازمحور منابع، حمایت فراگیر از دانش‌آموزان، پاسخگویی، مشارکت ذی‌نفعان، مدیریت مدرسه‌محور و دسترسی عادلانه به فناوری به‌صورت هماهنگ اجرا شوند. الگوی ارائه‌شده می‌تواند چارچوبی معتبر برای سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و ارزیابی اقدامات عدالت‌محور در نظام آموزشی فراهم سازد.</p> https://www.journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/439/297