آموزش، تربیت و توسعه پایدار 3092-7633 در دست انتشار 1406 06 01 Anthropology of Students’ Lived Experience in Smart Schools مردم‌شناسی تجربه زیسته دانش‌آموزان در مدارس هوشمند 1 25 FA مهشید هاتفی پیله رود دکتری مردم شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1405 03 14 <p>This study aimed to anthropologically explain students’ lived experiences in smart schools and to understand the social, cognitive, emotional, and power-related consequences of educational digitalization within their everyday lives. This exploratory qualitative study adopted an interpretive ethnographic approach. The participants were 15 secondary school students enrolled in smart schools in Districts 4 and 6 of Tehran, selected through purposive maximum-variation sampling, with recruitment continuing until theoretical saturation was achieved. Data were collected through participant and semi-participant observation, in-depth semi-structured interviews, and field notes. Data collection and analysis proceeded concurrently using interpretive thematic analysis. Meaning units were identified, coded, compared, and organized into conceptual categories and overarching themes. To enhance the credibility and trustworthiness of the findings, data triangulation, repeated review of the dataset, systematic documentation of the analytical process, and continuous reconsideration of interpretations were employed. Interpretive analysis indicated that students’ experiences of smart schooling were organized around six interrelated themes: a hybrid lifeworld characterized by the erosion of home–school boundaries; reconfiguration of power relations and educational authority; cognitive overload and digital fatigue; panoptic surveillance and self-monitoring; student agency and creative appropriation of technological tools; and a secondary digital divide that reproduced structural inequalities. The findings further indicated that digital technologies simultaneously expanded access, flexibility, and opportunities for identity expression while fragmenting attention, weakening privacy, redistributing teachers’ epistemic authority, increasing cognitive pressure, and intensifying inequalities associated with digital capital and family support. At a higher interpretive level, the “paradox of emancipation and constraint in the smart school” emerged as the central category explaining the internal logic of students’ lived experiences. Smart schooling should not be conceptualized merely as a technological modernization project; rather, it constitutes a socio-cultural and power-laden ecosystem in which enhanced learning opportunities coexist with new forms of surveillance, cognitive pressure, and inequality. Accordingly, educational digitalization policies should adopt a human-centered and equity-oriented framework that is responsive to students’ actual lifeworlds, protects their autonomy and privacy, and addresses unequal access to digital resources and support.</p> <p>هدف پژوهش حاضر تبیین مردم‌شناختی تجربه زیسته دانش‌آموزان در مدارس هوشمند و فهم پیامدهای اجتماعی، شناختی، عاطفی و قدرت‌محور هوشمندسازی آموزشی در بستر زندگی روزمره آنان بود. پژوهش حاضر از نظر هدف بنیادی–کاربردی، از نظر جهت‌گیری اکتشافی و از نظر رویکرد، کیفی بود و به شیوه مردم‌نگاری تفسیری انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 15 دانش‌آموز مقطع متوسطه مدارس هوشمند مناطق 4 و 6 شهر تهران بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و راهبرد حداکثر تنوع انتخاب شدند و نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی و شبه‌مشارکتی، مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته و یادداشت‌های میدانی گردآوری شدند. تحلیل داده‌ها همزمان با گردآوری اطلاعات و با استفاده از تحلیل تماتیک تفسیری، شناسایی واحدهای معنایی، کدگذاری، تشکیل مقوله‌ها و استخراج مضامین انجام شد. برای افزایش اعتبار و قابلیت اعتماد یافته‌ها از مثلث‌سازی داده‌ها، مرور مکرر داده‌ها، ثبت دقیق مراحل تحلیل و بازبینی مستمر تفاسیر استفاده شد. تحلیل تفسیری داده‌ها نشان داد که تجربه دانش‌آموزان از مدرسه هوشمند در قالب شش مضمون محوری شامل زیست‌جهان هیبریدی و فرسایش مرزهای خانه و مدرسه، بازتعریف روابط قدرت و اقتدار آموزشی، بار اضافی شناختی و خستگی دیجیتال، نظارت سراسربین و خودنظارتی، عاملیت دانش‌آموز و تصرف خلاقانه ابزارهای فناورانه، و شکاف دیجیتال مضاف و بازتولید نابرابری‌های ساختاری شکل می‌گیرد. یافته‌ها همچنین نشان دادند که فناوری، همزمان با گسترش دسترسی، انعطاف‌پذیری و امکان ابراز هویت، موجب چندپارگی توجه، تضعیف حریم خصوصی، تغییر مرجعیت معرفتی معلم، افزایش فشار شناختی و تعمیق نابرابری‌های ناشی از سرمایه دیجیتال می‌شود. در سطح تفسیری، «پارادوکس رهایی و اسارت در مدرسه هوشمند» به‌عنوان هسته مرکزی تجربه زیسته دانش‌آموزان شناسایی شد. مدرسه هوشمند را نمی‌توان صرفاً یک پروژه فناورانه تلقی کرد، بلکه باید آن را زیست‌بومی اجتماعی–فرهنگی و قدرت‌محور دانست که فرصت‌های یادگیری را همزمان با اشکال جدید کنترل، فشار شناختی و نابرابری بازتولید می‌کند؛ بنابراین، سیاست‌گذاری هوشمندسازی آموزشی باید بر رویکردی انسان‌محور، عدالت‌گرا و متناسب با زیست‌جهان واقعی دانش‌آموزان استوار باشد.</p> https://www.journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/450/304