تربیت و توسعه اندیشه فاخر آموزش، تربیت و توسعه پایدار در دست انتشار 1406 08 01 Lived Experiences of Young Iranian Users of Algorithmic Surveillance and Micropolitics on Instagram: A Phenomenological Study from the Perspectives of Control Society, Capitalism, and Schizoanalysis تجربه زیسته کاربران جوان ایرانی از نظارت الگوریتمی و میکروپولیتیک در اینستاگرام: مطالعه‌ای پدیدارشناختی با رویکرد جامعه کنترلی، کاپیتالیسم و شیزوآنالیز 1 21 FA گلاره الیاسوندی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه پژوهش هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران ایران علی اصغر فهیمی فر دکتری فلسفه و تاریخ هنر، دانشگاه مرکزی انگلستان بیرمنگام Journal Article 1405 01 17 <p>This study aimed to understand the lived experiences of young Iranian users of algorithmic surveillance and micropolitics of power on Instagram through the theoretical lenses of control society, algorithmic capitalism, and schizoanalysis. This qualitative study employed an interpretive phenomenological design. The study population comprised young Iranian Instagram users, and 25 participants were considered according to criteria including an age range of 18–35 years, at least three years of continuous Instagram use, and meaningful experience with the platform’s algorithmic mechanisms. Data were collected through in-depth semi-structured interviews addressing perceived visibility, experiences of control, algorithm-oriented behavioral adaptation, digital identity management, and strategies for engaging with the platform. The data were analyzed through coding, conceptual categorization, and thematic analysis, while the resulting themes were interpreted within the frameworks of control society, algorithmic capitalism, and schizoanalysis. Credibility was strengthened through participant review, repeated examination of the data, and peer review procedures. The analysis identified four overarching themes: “algorithmic domination and digital control,” “production of the algorithmic subject,” “data capitalism,” and “tactics of resistance and negotiation.” Seeking likes and uncertainty regarding content-display criteria were among the most recurrent experiences, indicating the simultaneous operation of the attention economy and algorithmic opacity. Participants interpreted declining visibility and fluctuations in engagement as manifestations of invisible algorithmic power and consequently modified posting times, content, hashtags, and modes of self-presentation to improve visibility. These adaptations fostered self-surveillance, self-censorship, identity reconstruction, and the internalization of algorithmic standards. Nevertheless, users were not passive recipients of algorithmic control; learning platform rules, experimenting with posting strategies, and attempting to circumvent restrictions demonstrated continuing forms of digital agency and negotiation with the platform. The relationship between young Iranian users and Instagram’s algorithms is best understood not as one-way technological domination but as a dynamic process involving control, self-regulation, data-value production, adaptation, negotiation, and resistance. By governing visibility and attention, algorithms participate in shaping digital behavior and identity, while users simultaneously develop practical forms of algorithmic literacy and digital agency.</p> <p>هدف این پژوهش فهم تجربه زیسته کاربران جوان ایرانی از نظارت الگوریتمی و میکروپولیتیک قدرت در اینستاگرام با تأکید بر جامعه کنترلی، سرمایه‌داری الگوریتمی و شیزوآنالیز بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناختی تفسیری انجام شد. جامعه مورد مطالعه شامل کاربران جوان ایرانی فعال در اینستاگرام بود و 25 مشارکت‌کننده با معیارهایی نظیر سن 18 تا 35 سال، حداقل سه سال سابقه استفاده مستمر از اینستاگرام و تجربه معنادار تعامل با سازوکارهای الگوریتمی در مطالعه در نظر گرفته شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته درباره تجربه رؤیت‌پذیری، احساس کنترل، تغییر رفتار متناسب با الگوریتم، مدیریت هویت دیجیتال و راهبردهای مواجهه با پلتفرم گردآوری شدند. داده‌ها با استفاده از فرایند کدگذاری، طبقه‌بندی مفاهیم و تحلیل مضمون بررسی و مضامین حاصل در چارچوب مفاهیم جامعه کنترلی، سرمایه‌داری الگوریتمی و شیزوآنالیز تفسیر شدند. اعتبارپذیری یافته‌ها از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور مکرر داده‌ها و بررسی پژوهشگران تقویت شد. تحلیل داده‌ها چهار مضمون فراگیر شامل «سلطه الگوریتمی و کنترل دیجیتال»، «تولید سوژه الگوریتمی»، «سرمایه‌داری داده‌ای» و «تاکتیک‌های مقاومت و مذاکره» را آشکار ساخت. تلاش برای جذب لایک و ناآگاهی از معیارهای نمایش محتوا از پرتکرارترین تجربه‌ها بودند و نشان دادند که اقتصاد توجه هم‌زمان با عدم شفافیت الگوریتمی عمل می‌کند. کاربران کاهش رؤیت‌پذیری و تغییر تعامل را به قدرت نامرئی الگوریتم نسبت می‌دادند و برای افزایش دیده‌شدن، زمان انتشار، محتوای پست، هشتگ‌ها و شیوه بازنمایی خود را تعدیل می‌کردند. این فرایند به خودنظارتی، خودسانسوری و درونی‌شدن معیارهای الگوریتمی انجامید. در عین حال، یادگیری قواعد پلتفرم و توسعه راهبردهای سازگاری و دورزدن محدودیت‌ها نشان‌دهنده تداوم عاملیت کاربران در برابر کنترل الگوریتمی بود. رابطه کاربران جوان ایرانی با الگوریتم اینستاگرام را نمی‌توان به سلطه یک‌سویه فناوری تقلیل داد، بلکه این رابطه فرایندی پویا از کنترل، خودتنظیمی، تولید ارزش داده‌ای، سازگاری، مذاکره و مقاومت است. الگوریتم‌ها از طریق تنظیم رؤیت‌پذیری و توجه، در شکل‌دهی رفتار و هویت دیجیتال کاربران مداخله می‌کنند، در حالی که کاربران نیز با توسعه سواد عملی درباره منطق پلتفرم، اشکال جدیدی از عاملیت دیجیتال ایجاد می‌کنند.</p> https://www.journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/471/341