تربیت و توسعه اندیشه فاخر آموزش، تربیت و توسعه پایدار در دست انتشار 1406 04 01 The Impact of Socioeconomic Factors on Educational Migration to Germany, Italy, and Turkey تحلیل تأثیر عوامل اقتصادی-اجتماعی بر مهاجرت تحصیلی به کشورهای آلمان، ایتالیا و ترکیه 1 23 FA میر عارف موسوی گروه اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران کامبیز پیکارجو گروه اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ‌دیاکو عباسی گروه گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1405 02 27 <p>This study aimed to examine the effects of economic, educational, and labor-market factors on Iranian students’ intention to migrate for education to Germany, Italy, and Turkey and to determine their predictive power relative to demographic characteristics. This applied study employed a descriptive-analytical, ex post facto design. The statistical population comprised undergraduate and master’s students enrolled at public and Islamic Azad universities in Tehran in 2025. Of 600 distributed questionnaires, 440 complete responses were included in the analysis. Data were collected using a researcher-developed questionnaire covering household income, perceived economic inequality, educational quality, employment and unemployment conditions, demographic characteristics, and educational migration intention. Content validity was assessed by experts, and reliability was evaluated using Cronbach’s alpha. Binary logistic regression was used to estimate the effects of the predictors on migration intention. Model adequacy and predictive performance were evaluated using the Hosmer–Lemeshow test, pseudo-R² indices, classification accuracy, and the receiver operating characteristic curve. Logistic regression indicated that household income (B=-0.08, OR=0.92, p=0.001), economic inequality (B=0.75, OR=2.12, p&lt;0.001), educational quality (B=-0.82, OR=0.44, p&lt;0.001), and unemployment (B=0.65, OR=1.91, p&lt;0.001) significantly predicted educational migration intention, whereas age and educational level were not significant. Educational quality was the strongest predictor, with the highest Wald statistic (34.25). The Nagelkerke R² was 0.37, indicating that the model accounted for 37% of variation in migration intention. The Hosmer–Lemeshow test supported adequate model fit (χ²=6.55, df=8, p=0.586). Overall classification accuracy reached 80.0%, and the area under the ROC curve was 0.80, demonstrating satisfactory discriminatory performance. Iranian students’ intention to migrate for education is shaped primarily by structural economic, educational, and labor-market conditions rather than demographic characteristics; therefore, improving higher-education quality, reducing economic inequality, and strengthening employment prospects may mitigate the push factors underlying educational migration.</p> <p>هدف این پژوهش بررسی تأثیر عوامل اقتصادی، آموزشی و مرتبط با بازار کار بر تمایل دانشجویان ایرانی به مهاجرت تحصیلی به کشورهای آلمان، ایتالیا و ترکیه و تعیین قدرت پیش‌بینی این عوامل در مقایسه با ویژگی‌های جمعیت‌شناختی بود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر رویکرد پس‌رویدادی بود. جامعه آماری شامل دانشجویان مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشگاه‌های دولتی و آزاد شهر تهران در سال 1404 بود. از مجموع 600 پرسشنامه توزیع‌شده، 440 پرسشنامه کامل وارد تحلیل شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته شامل ابعاد درآمد خانوار، نابرابری اقتصادی، کیفیت آموزش، وضعیت اشتغال و بیکاری، ویژگی‌های جمعیت‌شناختی و تمایل به مهاجرت تحصیلی گردآوری شدند. روایی محتوایی ابزار با نظر خبرگان و پایایی آن با آلفای کرونباخ بررسی شد. برای آزمون روابط و پیش‌بینی احتمال تمایل به مهاجرت از رگرسیون لجستیک دودویی، آزمون هاسمر-لمشو، شاخص‌های شبه‌ضریب تعیین، جدول طبقه‌بندی و منحنی ROC استفاده شد. نتایج رگرسیون لجستیک نشان داد درآمد خانوار (B=-0.08, OR=0.92, p=0.001)، نابرابری اقتصادی (B=0.75, OR=2.12, p&lt;0.001)، کیفیت آموزش (B=-0.82, OR=0.44, p&lt;0.001) و نرخ بیکاری (B=0.65, OR=1.91, p&lt;0.001) پیش‌بینی‌کننده‌های معنادار تمایل به مهاجرت تحصیلی بودند، در حالی که سن و سطح تحصیلات اثر معناداری نداشتند. کیفیت آموزش با بیشترین مقدار Wald برابر با 34.25 قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده بود. مقدار Nagelkerke R² برابر با 0.37 به‌دست آمد و آزمون هاسمر-لمشو نیز برازش مناسب مدل را تأیید کرد (χ²=6.55, df=8, p=0.586). دقت طبقه‌بندی کلی مدل 80.0 درصد و مقدار AUC برابر با 0.80 بود. تمایل دانشجویان ایرانی به مهاجرت تحصیلی عمدتاً از شرایط ساختاری اقتصادی، آموزشی و بازار کار تأثیر می‌پذیرد و بهبود کیفیت آموزش عالی، کاهش نابرابری اقتصادی و ایجاد چشم‌انداز شغلی باثبات‌تر می‌تواند نقش مؤثری در کاهش نیروهای رانشی مهاجرت تحصیلی داشته باشد.</p> https://www.journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/472/313