تربیت و توسعه اندیشه فاخر آموزش، تربیت و توسعه پایدار در دست انتشار 1405 10 01 Designing a Model of Gender Inequality in the Economic Disempowerment of Iranian Women طراحی مدلی از نابرابری جنسیتی در ناتوانی اقتصادی بانوان ایرانی 1 23 FA منوچهر اشرف‌الکتابی گروه جامعه شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران طلعیه خادمیان گروه جامعه شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران عبدالرضا ادهمی گروه جامعه شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1405 04 10 <p>This study aimed to develop a context-sensitive model explaining the mechanisms underlying the formation, persistence, and reproduction of gender inequality in the economic disempowerment of Iranian women. This study constituted the qualitative phase of a mixed-methods research project and employed Strauss and Corbin’s systematic grounded theory approach. Data were collected through semi-structured interviews with 12 women with relevant experiences, experts, and practitioners in the field of women’s empowerment. Sampling initially followed a purposive maximum-variation strategy and subsequently proceeded theoretically until theoretical saturation was achieved. Data collection and analysis were conducted concurrently through open, axial, and selective coding, constant comparison, and integration of the resulting categories within a paradigmatic model. The analysis of relationships among the emergent categories indicated that women’s economic disempowerment develops through a multilevel and self-reinforcing mechanism. Gender socialization, unequal resource allocation, restricted opportunities, women’s caregiving burden, and legal and institutional constraints emerged as the principal generative conditions. Their effects were reinforced by traditional gender norms, cultural and regional restrictions, and the internalization of inequality, while economic pressure, educational and skill capital, geographical location, macro-level crises, and access to financial support operated as intensifying or moderating conditions. Conversely, education and skill development, economic agency, self-employment, independent income generation, financial and professional support, supportive networks, and income diversification emerged as mechanisms capable of disrupting the cycle of economic disempowerment. The final model further suggested that reduced decision-making power, economic insecurity, restricted career advancement, and loss of human capital recursively contribute to the reproduction of gender inequality over time. Gender inequality in the economic disempowerment of Iranian women is a dynamic and cyclical phenomenon arising from interactions among individual, familial, cultural, economic, and institutional factors. Effective empowerment policies should therefore simultaneously promote skill development, independent income, sustainable employment opportunities, removal of structural barriers, and stronger financial, professional, and social support networks.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف طراحی مدلی زمینه‌مند برای تبیین سازوکارهای شکل‌گیری، تداوم و بازتولید نابرابری جنسیتی در ناتوانی اقتصادی بانوان ایرانی انجام شد. این مطالعه از بخش کیفی یک طرح پژوهشی آمیخته استخراج شد و با استفاده از نظریه داده‌بنیاد و رویکرد نظام‌مند اشتراوس و کوربین انجام گرفت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ نفر از زنان دارای تجربه مرتبط، صاحب‌نظران و کنشگران حوزه توانمندسازی زنان گردآوری شد. نمونه‌گیری ابتدا به‌صورت هدفمند با حداکثر تنوع و سپس به‌صورت نظری ادامه یافت تا اشباع نظری حاصل شود. تحلیل داده‌ها هم‌زمان با گردآوری اطلاعات و از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی، مقایسه مستمر داده‌ها و تدوین مدل پارادایمی انجام شد. تحلیل روابط میان مقوله‌ها نشان داد که ناتوانی اقتصادی زنان از یک سازوکار چندسطحی و بازتولیدشونده ناشی می‌شود که در آن جامعه‌پذیری جنسیتی، تخصیص نابرابر منابع، محدودیت فرصت‌ها، بار مراقبتی و موانع قانونی و نهادی، شرایط مولد اصلی را تشکیل می‌دهند. اثر این عوامل در بستر هنجارهای سنتی، محدودیت‌های فرهنگی و منطقه‌ای و درونی‌سازی نابرابری تقویت می‌شود و عواملی نظیر فشار اقتصادی، سرمایه آموزشی و مهارتی، موقعیت جغرافیایی، بحران‌های کلان و دسترسی به حمایت مالی می‌توانند شدت آن را تعدیل یا تشدید کنند. در مقابل، مهارت‌آموزی، کنشگری اقتصادی، خوداشتغالی، درآمد مستقل، حمایت‌های مالی و حرفه‌ای و شبکه‌سازی، مسیرهای اصلی شکستن چرخه ناتوانی اقتصادی را شکل می‌دهند. مدل نهایی همچنین نشان داد که کاهش قدرت انتخاب، ناامنی اقتصادی، محدودیت پیشرفت شغلی و اتلاف سرمایه انسانی، خود به بازتولید نابرابری در طول زمان منجر می‌شوند. نابرابری جنسیتی در ناتوانی اقتصادی زنان ایرانی پدیده‌ای پویا و چرخه‌ای است که از تعامل عوامل فردی، خانوادگی، فرهنگی، اقتصادی و نهادی شکل می‌گیرد؛ ازاین‌رو، سیاست‌های توانمندسازی باید به‌طور هم‌زمان بر توسعه مهارت، درآمد مستقل، فرصت‌های شغلی پایدار، اصلاح موانع ساختاری و تقویت شبکه‌های حمایتی متمرکز شوند.</p> https://www.journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/509/345