آموزش، تربیت و توسعه پایدار 3092-7633 1 پیاپی 2 2023 07 03 Exploring Mechanisms for Strengthening Critical Attitudes in High School Students واکاوی نقش برنامه درسی پنهان در انتقال ارزش‌های تربیتی 10 18 EN الهام خانی گروه آموزش بزرگسالان، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Journal Article 2023 04 20 <p class="ABSTRACT" style="line-height: 150%;">The aim of this study is to explore the role of the hidden curriculum in the transmission of educational values in Tehran’s secondary schools. This qualitative study employed an interpretive phenomenological approach. The participants included 22 individuals (teachers, school counselors, principals, and students) from secondary schools in Tehran, selected via purposive and theoretical sampling. Data were collected through semi-structured interviews and continued until theoretical saturation was reached. Thematic analysis was conducted using Nvivo software. The analysis yielded three main themes: “school social interactions,” “formal and informal school structures,” and “internalized beliefs and attitudes.” These encompassed subthemes such as power relations, unspoken norms, structural discrimination, gender stereotypes, and traditional perceptions of success. Findings revealed that values such as obedience, passivity, competition, silence, and conformity are transmitted primarily through informal interactions and hidden structures within the school environment. The hidden curriculum plays a foundational role in shaping students’ attitudes, values, and educational identity. To achieve the true objectives of education, it is essential to critically examine hidden cultural dimensions and power structures within schools and to design pedagogical strategies that promote justice, critical thinking, respect, and responsibility in meaningful and sustainable ways.</p> <p>هدف این پژوهش واکاوی نقش برنامه درسی پنهان در انتقال ارزش‌های تربیتی در مدارس متوسطه شهر تهران است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از طرح پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۲ نفر از معلمان، مدیران، مشاوران و دانش‌آموزان مدارس متوسطه شهر تهران بودند که به‌صورت هدفمند و بر اساس نمونه‌گیری نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شده و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل مضمون و با استفاده از نرم‌افزار Nvivo انجام شد. تحلیل داده‌ها منجر به استخراج سه مقوله اصلی شامل «تعاملات اجتماعی مدرسه»، «ساختار رسمی و غیررسمی مدرسه» و «باورها و نگرش‌های نهادینه‌شده» گردید. این مقولات دربرگیرنده مجموعه‌ای از مضامین فرعی مانند روابط قدرت، هنجارهای نانوشته، تبعیض ساختاری، کلیشه‌های جنسیتی و تلقی سنتی از موفقیت بودند. یافته‌ها نشان داد که ارزش‌هایی چون اطاعت، انفعال، رقابت، سکوت و تبعیت، بیشتر از طریق مسیرهای غیررسمی و تعاملات پنهان مدرسه به دانش‌آموزان منتقل می‌شوند. برنامه درسی پنهان نقشی بنیادین در شکل‌دهی به نگرش‌ها، ارزش‌ها و هویت تربیتی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. برای تحقق اهداف واقعی آموزش و پرورش، لازم است ابعاد پنهان فرهنگ مدرسه و روابط قدرت مورد بازاندیشی قرار گیرد و سازوکارهای تربیتی به‌گونه‌ای طراحی شوند که ارزش‌هایی چون عدالت، تفکر نقاد، احترام و مسئولیت‌پذیری به‌صورت واقعی و پایدار منتقل شوند.</p> https://www.journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/8/9