بررسی مقایسهای دیدگاههای علامه طباطبایی و ارسطو در حوزه تربیت جنسی و امکان کاربست آن در نظام آموزشی با ارائه الگوی پیشنهادی
کلمات کلیدی:
تربیت جنسی, علامه طباطبایی, ارسطو, عفاف, فضیلت, الگوی تربیتی, نظام آموزشیچکیده
پژوهش حاضر با هدف تبیین و مقایسه دیدگاههای علامه طباطبایی و ارسطو درباره مبانی، اهداف و روشهای تربیت جنسی و طراحی الگویی قابلکاربست در نظام تعلیم و تربیت اسلامی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی ـ کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی، نظری، تحلیلی و تطبیقی بود. دادهها با استفاده از روش کتابخانهای و اسنادی و از طریق مطالعه هدفمند آثار اصیل، تفسیری، فلسفی و تربیتی علامه طباطبایی و ارسطو گردآوری شدند. متون مرتبط با مفاهیمی مانند فطرت، عقل، غریزه، عفاف، حیا، فضیلت، اعتدال، سعادت، خانواده و تربیت انتخاب و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی، تحلیل مفهومی و تحلیل تماتیک بررسی شدند. فرایند تحلیل شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی و سپس سازماندهی مضامین پایه، سازماندهنده و فراگیر بود. تحلیل دادهها به شناسایی 50 کد باز، 10 کد محوری، 6 مقوله اصلی و یک مقوله هستهای منجر شد. یافتهها نشان داد هر دو متفکر میل جنسی را امری طبیعی، هدایتپذیر و وابسته به تربیت اخلاقی میدانند و بر نقش عقل، خانواده، تدریج، تناسب با مراحل رشد، خویشتنداری و پرهیز از افراط و تفریط تأکید دارند. در دیدگاه علامه طباطبایی، فطرت، عفاف، حیا، کرامت انسانی، شریعت، خانواده و قرب الهی عناصر بنیادیاند؛ درحالیکه در اندیشه ارسطو، فضیلت، اعتدال، عقل عملی، عادتدهی، تربیت اراده و سعادت جایگاه محوری دارند. مقوله هستهای پژوهش «تربیت جنسی فضیلتمدار، عفافمحور و رشدمحور» شناسایی شد. الگوی پیشنهادی نیز در سطوح مبانی انسانشناختی، اخلاقی و غایتشناختی، اصول تربیتی، روشهای اجرایی و تعامل خانواده، مدرسه و جامعه صورتبندی شد. تربیت جنسی فرایندی جامع، تدریجی، اخلاقی و شخصیتساز است که باید از طریق تلفیق آگاهیبخشی هدایتشده، پرورش فضیلت، تقویت اراده، مراقبت محیطی و همکاری نهادهای تربیتی تحقق یابد. الگوی پیشنهادی میتواند مبنایی برای سیاستگذاری، برنامهریزی درسی، تربیت معلم و تدوین برنامههای تربیت جنسی در نظام آموزشی اسلامی فراهم سازد.
دانلودها
مراجع
Barnard-Brak, L., Schmidt, M., & Chesnut, S. (2014). Predictors of Access to Sex Education for Children with Intellectual Disabilities in Public Schools. https://doi.org/10.1352/1934-9556-52.2.85
Barnett, J. P., & Maticka-Tyndale, E. (2015). Qualitative Exploration of Sexual Experiences Among Adults on the Autism Spectrum: Implications for Sex Education. Perspectives on Sexual and Reproductive Health. https://doi.org/10.1363/47e5715
Bass, T., & Coleman, J. (2022). A Review of History of Sex Education by SIECUS. American Journal of Sexuality Education. https://doi.org/10.1080/15546128.2022.2060888
Garzón-Orjuela, N., & Samacá-Samacá, D. (2021). Effectiveness of Sex Education Interventions in Adolescents: An Overview. https://doi.org/10.1080/24694193.2020.1713251
Goldfarb, E. S., & Lieberman, L. D. (2021). Three Decades of Research: The Case for Comprehensive Sex Education. Journal of Adolescent Health. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1054139X20304560
Grossman, J. M., Tracy, A. J., & Charmaraman, L. (2014). Protective Effects of Middle School Comprehensive Sex Education with Family Involvement. https://doi.org/10.1111/josh.12199
Kantor, L. M., & Lindberg, L. (2020). Pleasure and Sex Education: The Need for Broadening Both Content and Measurement. American Journal of Public Health. https://doi.org/10.2105/AJPH.2019.305320
Kumar, R., Goyal, A., Singh, P., & Bhardwaj, A. (2017). Knowledge, Attitude and Perception of Sex Education Among School Going Adolescents in Ambala District, Haryana, India: A Cross-Sectional Study. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5427339/
Lindberg, L. D., & Kantor, L. M. (2022). Adolescents' Receipt of Sex Education in a Nationally Representative Sample, 2011-2019. Journal of Adolescent Health. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1054139X21004444
Lindberg, L. D., & Maddow-Zimet, I. (2012). Consequences of Sex Education on Teen and Young Adult Sexual Behaviors and Outcomes. Journal of Adolescent Health. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1054139X11007178
Martin, J., Riazi, H., Firoozi, A., & Nasiri, M. (2020). A Sex Education Program for Teachers of Preschool Children: A Quasi-Experimental Study in Iran. BMC public health. https://doi.org/10.1186/s12889-020-08826-y
Moreira, M. T., Rocha, E., Lima, A., Pereira, L., & Rodrigues, S. (2023). Knowledge About Sex Education in Adolescence: A Cross-Sectional Study. Adolescents. https://www.mdpi.com/2673-7051/3/3/30
Patton, C. (2020). Fatal Advice: How Safe-Sex Education Went Wrong. De Gruyter Brill. https://doi.org/10.1515/9780822396727
Reimers, E. (2025). Sex Education and Religion-Resistance and Possibilities. British Journal of Religious Education. https://doi.org/10.1080/01416200.2024.2336533
Santika, D., & Basuki, A. (2025). The Importance of Sex Education in Preventing Free Sex in the Modern Era: A Literature Review. Journal of Research in Science Education. https://jppipa.unram.ac.id/index.php/jppipa/article/view/10539
Schaafsma, D., Kok, G., Stoffelen, J. M. T., & Curfs, L. M. G. (2017). People with Intellectual Disabilities Talk About Sexuality: Implications for the Development of Sex Education. Sexuality and Disability. https://doi.org/10.1007/s11195-016-9466-4
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Abbasali Shamsaee (Author); Aliasghar Mashinchi; Seyed Ahmad Hashemi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
