طراحی مدلی از نابرابری جنسیتی در ناتوانی اقتصادی بانوان ایرانی

نویسندگان

  • منوچهر اشرف‌الکتابی گروه جامعه شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0007-0796-272X
  • طلعیه خادمیان گروه جامعه شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران https://orcid.org/0000-0002-4402-0084
  • عبدالرضا ادهمی گروه جامعه شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0003-2893-2849

کلمات کلیدی:

نابرابری جنسیتی, ناتوانی اقتصادی, توانمندسازی اقتصادی زنان, زنان ایرانی, نظریه داده‌بنیاد, استقلال اقتصادی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف طراحی مدلی زمینه‌مند برای تبیین سازوکارهای شکل‌گیری، تداوم و بازتولید نابرابری جنسیتی در ناتوانی اقتصادی بانوان ایرانی انجام شد. این مطالعه از بخش کیفی یک طرح پژوهشی آمیخته استخراج شد و با استفاده از نظریه داده‌بنیاد و رویکرد نظام‌مند اشتراوس و کوربین انجام گرفت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ نفر از زنان دارای تجربه مرتبط، صاحب‌نظران و کنشگران حوزه توانمندسازی زنان گردآوری شد. نمونه‌گیری ابتدا به‌صورت هدفمند با حداکثر تنوع و سپس به‌صورت نظری ادامه یافت تا اشباع نظری حاصل شود. تحلیل داده‌ها هم‌زمان با گردآوری اطلاعات و از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی، مقایسه مستمر داده‌ها و تدوین مدل پارادایمی انجام شد. تحلیل روابط میان مقوله‌ها نشان داد که ناتوانی اقتصادی زنان از یک سازوکار چندسطحی و بازتولیدشونده ناشی می‌شود که در آن جامعه‌پذیری جنسیتی، تخصیص نابرابر منابع، محدودیت فرصت‌ها، بار مراقبتی و موانع قانونی و نهادی، شرایط مولد اصلی را تشکیل می‌دهند. اثر این عوامل در بستر هنجارهای سنتی، محدودیت‌های فرهنگی و منطقه‌ای و درونی‌سازی نابرابری تقویت می‌شود و عواملی نظیر فشار اقتصادی، سرمایه آموزشی و مهارتی، موقعیت جغرافیایی، بحران‌های کلان و دسترسی به حمایت مالی می‌توانند شدت آن را تعدیل یا تشدید کنند. در مقابل، مهارت‌آموزی، کنشگری اقتصادی، خوداشتغالی، درآمد مستقل، حمایت‌های مالی و حرفه‌ای و شبکه‌سازی، مسیرهای اصلی شکستن چرخه ناتوانی اقتصادی را شکل می‌دهند. مدل نهایی همچنین نشان داد که کاهش قدرت انتخاب، ناامنی اقتصادی، محدودیت پیشرفت شغلی و اتلاف سرمایه انسانی، خود به بازتولید نابرابری در طول زمان منجر می‌شوند. نابرابری جنسیتی در ناتوانی اقتصادی زنان ایرانی پدیده‌ای پویا و چرخه‌ای است که از تعامل عوامل فردی، خانوادگی، فرهنگی، اقتصادی و نهادی شکل می‌گیرد؛ ازاین‌رو، سیاست‌های توانمندسازی باید به‌طور هم‌زمان بر توسعه مهارت، درآمد مستقل، فرصت‌های شغلی پایدار، اصلاح موانع ساختاری و تقویت شبکه‌های حمایتی متمرکز شوند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Achampong, L., & Officer. (2020). Gender-responsive climate finance: The key to just climate action and tackling inequalities.

Asongu, S. A., Nnanna, J., & Acha-Anyi, P. N. (2020). Inequality and gender economic inclusion: The moderating role of financial access in Sub-Saharan Africa. Economic Analysis and Policy, 65, 173-185.

Chen, F. H. (2024). Green finance and gender equality: Keys to achieving sustainable development. Green finance, 6(4), 585-611.

Cuberes, D., Teignier, & M. (2014). Gender inequality and economic growth: A critical review. Journal of International Development, 26(2), 260-276.

Doku, I. (2024). Rainfall Variabilty, Climate Finance and Gender Inequality: A Zoom in on Sub-saharan Africa Women. International Journal of Economics and Financial Issues, 14(5), 210-219.

Eastin, J., & Prakash, A. (2018). Economic development and gender equality: Is there a gender Kuznets curve. World Politics, 65(1), 156-186. https://doi.org/10.1017/S0043887112000275

Hassanein, E. A. (2023). Climate Finance and Gender Inequality in Egypt.

Karkhaneh, F., Yusofund, H. R., & Dehqan, H. (2024). Sociological Investigation of the Consequences of Socio-Economic Inequality on Education and Training in the Western Provinces of the Country (Ilam, Kurdistan and Kermanshah) A Qualitative Study. Sociology of Education, 10(1), 224-235. https://doi.org/10.22034/ijes.2023.560565.1404

Kim, J., Lee, J. W., & Shin, K. (2016). The Impact of Gender Equality Policies on Economic Growth.

Klasen, S. (2018). The impact of gender inequality on economic performance in developing countries. Annual Review of Resource Economics, 10, 279-298.

Kleven, H., Landais, C., & Søgaard, J. E. (2019). Children and gender inequality: Evidence from Denmark. American Economic Journal: Applied Economics, 11(4), 181-209.

Koengkan, M., Fuinhas, J. A., Belucio, M., Kazemzadeh, E., Poveda, Y. E. M., Alavijeh, N. K., Santiago, & R. (2022). The consequences of gender inequality on Latin America’s economic growth: macroeconomic evidence. Sexes, 3(3), 396-412.

Kutibashvili, B. K. B., & Kikvadze, T. K. T. (2021). Gender Equality and Sustainable Development. Economics, 104(10-12), 28-40. https://doi.org/10.36962/ecs104/10-12/2021-28

Love, I., Nikolaev, B., & Dhakal, C. (2024). The well-being of women entrepreneurs: the role of gender inequality and gender roles. Small Business Economics, 62(1), 325–352. https://doi.org/10.1007/s11187-023-00769-z

Panahi, H., Salmani, B., & Al-Omran, S. A. (2016). The Effect of Gender Inequality in Education on Iran's Economic Growth. Economic Sociology and Development Quarterly(1).

Rezaei, S. (2019). Economic Analysis of Gender Inequalities. University of Tehran Press.

Rizki, A. M., & Adiputra, Y. S. (2024). The effect of gender inequality in employment on economic growth in Batam City. Jurnal Ilmu Sosial dan Humaniora, 13(1), 121-131. https://doi.org/10.23887/jish.v13i1.74371

Sammy, K. (2021). Gender Lens Investing and Green finance: The role of women-owned small and medium businesses in climate vulnerable communities. In UN Women Expert Group Meeting entitled “Achieving gender equality and the empowerment of all women and girls in the context of climate change, environmental and disaster risk reduction policies and programmes.

Sánchez, A. H., & Gómez-Salcedo, F. B. (2022). Gender Gaps in Wages and Managerial Positions: Do Family-Oriented Policies Contribute to Achieving Gender Equality Among European University Graduates? Revista De Economía Mundial(62), 105-124. https://doi.org/10.33776/rem.vi62.5486

Vyas, N. (2020). ‘Gender Inequality- Now Available on Digital Platform’: An Interplay Between Gender Equality and the Gig Economy in the European Union. European Labour Law Journal, 12(1), 37-51. https://doi.org/10.1177/2031952520953856

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

اشرف‌الکتابی م. ., خادمیان ط., & ادهمی ع. (1405). طراحی مدلی از نابرابری جنسیتی در ناتوانی اقتصادی بانوان ایرانی. آموزش، تربیت و توسعه پایدار, 1-23. https://www.journaltesd.com/index.php/tesd/article/view/509