راهکارها، بسترها و موانع بومیسازی و نهادینه کردن معرفتشناختی بازی با تأکید بر فلسفه برای کودکان در نظام آموزشی ایران (مطالعه موردی: دانشآموزان دوره اول متوسطه)
کلمات کلیدی:
بومی سازی, معرفتشناختی بازی, فلسفه برای کودکان, نظام آموزشی ایرانچکیده
هدف این پژوهش شناسایی راهکارها، بسترها و موانع بومیسازی و نهادینهسازی معرفتشناختی بازی با تأکید بر فلسفه برای دانشآموزان دوره اول متوسطه در نظام آموزشی ایران بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از حیث رویکرد کیفی و از نظر روش، تحلیل محتوای کیفی با رویکرد تحلیل مضمون بود. مشارکتکنندگان شامل ۲۰ نفر از خبرگان نظری و تجربی حوزه تعلیم و تربیت، فلسفه برای کودکان و آموزش بازیمحور بودند که با روش نمونهگیری هدفمند و بر اساس اصل اشباع انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و با استفاده از نرمافزار MAXQDA نسخه 2018 تحلیل شدند. روایی از طریق همسویی با مطالعات پیشین، همسویی میان کدگذاران و بازبینی مشارکتکنندگان و پایایی از طریق همسویی درونمحققی (76%) و بینمحققی (77.65%) تأیید شد. تحلیل دادهها منجر به شناسایی سه بعد اصلی شامل راهکارها، بسترها و موانع شد. راهکارها در چهار مؤلفه ظرفیتسازی نهادی، توانمندسازی معلمان، سیاستگذاری آموزشی حمایتگر و توسعه جامعه یادگیری فلسفی استخراج شدند. بسترها شامل ابعاد فرهنگی ـ ارزشی، آموزشی ـ تربیتی، سرمایه انسانی و برنامهریزی درسی رسمی بودند. موانع اصلی عبارت بودند از فقدان الگوی بومی نظری، مقاومت نهادی و نگاه سنتی، آمادگی حرفهای پایین معلمان و مشارکت محدود خانواده و جامعه. نتایج نشان داد نهادینهسازی معرفتشناختی بازی با رویکرد فلسفی در نظام آموزشی ایران مستلزم تحول همزمان در سیاستگذاری، توانمندسازی معلمان، بازطراحی برنامه درسی و تقویت پیوند مدرسه با خانواده و جامعه است و بدون توجه به این سطوح، تحقق پایدار این رویکرد امکانپذیر نخواهد بود.
دانلودها
مراجع
Abedini Manesh, E., Ahghar, G., Sarmegi, M. R., & Nateqi, F. (2022). Identifying Dimensions, Components, and Indices of Epistemic Play with Emphasis on Philosophy for Children. Quran and Medicine, 7(3), 156-169. https://www.sid.ir/paper/1116686/
Azadi, A., & Omid, M. (2022). The Philosophical Foundations of Philosophy for Children (P4C) According to Lipman: Ontology, Anthropology, and Epistemology. Journal of Philosophical Research, 16(39), 77-59. https://philosophy.tabrizu.ac.ir/article_13785.html
Bekheira, M. F. Z. (2024). Reflective Teaching Practice as a Gateway to Professional Development: The Case of EFL Teachers of The Dahra Region in Relizane UNIVERSITY OF MOSTAGANEM]. http://e-biblio.univ-mosta.dz/bitstream/handle/123456789/28367/BEKHEIRA%20FZ%20WORK.pdf?sequence=1
Chiapello, L. (2024). Experience, Rationality, Situation and Fallibilism: Establishing a Feminist Pragmatist Epistemology in Game Studies. Games and Culture, 19(7), 897-915. https://doi.org/10.1177/15554120231186265
Ghaesari-Ramadian, M., Masoumi-Fard, M., Rezaei, S., & Mahmoudi, M. (2025). Proposing a Model for Developing Children's Thinking Based on Islamic Epistemology in the Philosophy for Children Educational Program. Islam and Educational Research, 33(17), 102-116. https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/2284354
Khoshnood, S., & Ghasemi, S. (2022). Philosophy for Children. Psychology and Educational Sciences in the Third Millennium, 16(6), 619-629. https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1972181/
Maire, H., & Auriac-Slusarczyk, E. (2025). Philosophy for preschoolers? A critical review to promote informed implementation of P4C in preschools. Review of Philosophy and Psychology, 16(2), 609-632. https://doi.org/10.1007/s13164-024-00747-8
Mattis, B. (2025). On What Makes Some Video Games Philosophical. Open Philosophy, 8(1), 20250076. https://doi.org/10.1515/opphil-2025-0076
Mohammadi, G., Pirani, Z., & Zanganeh Moltagh, F. (2022). A Comparative Study of the Effectiveness of Philosophy for Children Programs and Group Play Therapy Using Cognitive Behavioral Approaches on Psychological Flexibility in Children with Separation Anxiety Disorder. Thinking and Children, 13(2), 239-215. https://fabak.ihcs.ac.ir/article_7563.html?lang=fa
Nili Pour, R. (2022). Epistemological Challenges in Humanities and Development. Quarterly Journal of Human Sciences Development, 3(6), 24-23. https://hsd.ias.ac.ir/article_182459.html
Razizadeh, A. (2025). Analyzing the Role of Interactive Narratives in Video Games on the Internalization of Philosophical Concepts for Users. Guideway of Wisdom and Art, 4(1), 88-75. http://www.rph.soore.ac.ir/article_723366.html
Tamborini, M. (2025). The epistemology of bio-inspired disciplines: unpacking modelling in biorobotics. International Studies in the Philosophy of Science, 38(1), 21-37. https://doi.org/10.1080/02698595.2024.2447979
Taylor, J. (2021). P4C and Playfulness: Are Games and Playfulness Important for Communities of Philosophical Inquiry? Analytic Teaching and Philosophical Praxis, 41(2), 61-76. https://eric.ed.gov/?id=EJ1452675
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Ansieh Abedinimanesh (Author); Ghodsi Ahghar; Mohmmad Reza Sarmadi, Faezeh Nateghi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
