شناسایی و اولویتبندی عوامل مؤثر بر سرمایه روانشناختی مدیران مدارس متوسطه شهرستان آبدانان
کلمات کلیدی:
سرمایهروانشناختی, اولویتبندی, مدیران مدارس, شهرستان آبدانانچکیده
هدف پژوهش حاضر، شناسایی عوامل مؤثر بر سرمایه روانشناختی مدیران مدارس متوسطه شهرستان آبدانان و تعیین اولویت این عوامل بود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی ـ توسعهای و از نظر روش، آمیخته با طرح اکتشافی متوالی کیفی ـ کمی بود. در مرحله کیفی، دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با 30 نفر از صاحبنظران حوزه آموزشوپرورش و مدیریت آموزشی که به روش نمونهگیری هدفمند و نظری انتخاب شده بودند، گردآوری شد. دادههای مصاحبه با استفاده از فرایند کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. حاصل مرحله کیفی، مبنای تدوین پرسشنامه ساختاریافته مرحله کمی قرار گرفت. در مرحله کمی، پرسشنامه در میان مدیران و کارکنان آموزشی شهرستان آبدانان توزیع شد و دادههای معتبر حاصل از 50 پاسخدهنده با استفاده از آزمون ناپارامتریک فریدمن تحلیل گردید. تحلیل دادههای کیفی به استخراج 174 گزاره، 39 مقوله فرعی و 12 عامل اصلی شامل دانش سازمانی، تدین، روابط با همکاران، شخصیت، اخلاقیات، تحقیق و توسعه، هیجانات، بهزیستی روانی، حمایت، محیط، نگاه به زندگی و نگاه به خود منجر شد. نتایج آزمون فریدمن نشان داد که میان رتبه عوامل مؤثر بر سرمایه روانشناختی مدیران تفاوت معناداری وجود دارد (χ²=40.95، p=0.025). بر اساس رتبهبندی حاصل، دانش سازمانی در رتبه نخست قرار گرفت و پس از آن، بهترتیب تدین، اخلاقیات، بهزیستی روانی، روابط با همکاران، محیط، تحقیق و توسعه، شخصیت، هیجانات، نگاه به خود، حمایت و نگاه به زندگی قرار داشتند. سرمایه روانشناختی مدیران مدارس پدیدهای چندبعدی است که علاوه بر ویژگیهای فردی و هیجانی، از منابع دانشی، ارزشی، ارتباطی، سازمانی و محیطی تأثیر میپذیرد. برتری دانش سازمانی در رتبهبندی نشان میدهد که بهروزرسانی دانش، آموزشهای ضمن خدمت، تسهیم تجربهها و ایجاد تیمهای یادگیری باید در کانون برنامههای توسعه مدیران مدارس قرار گیرد. همچنین، تقویت اخلاق حرفهای، بهزیستی روانی، روابط سازنده و حمایتهای سازمانی میتواند زمینه ارتقای امید، خودکارآمدی، خوشبینی و تابآوری مدیران را فراهم سازد.
دانلودها
مراجع
Aminpour Hassan Kiadeh, A., Moradzadeh Fard, M., Shokri Cheshmeh Sabzi, A., & Hosseini, S. H. (2024). Psychological capital, self-evaluation, job attachment, and dysfunctional audit behaviors. Management Accounting and Auditing Knowledge, 13(4).
Aslani, F., Malekiha, M., & Heshmatzadeh, A. (2023). The effect of organizational climate on informal workplace learning with the mediating role of teachers' psychological capital. Psychological Research in Management(1), 31-53.
Borg, S. (2018). Evaluating the impact of professional development. Relc Journal, 49(2), 195-216. https://doi.org/10.1177/0033688218784371
Cui, C. Y., Wang, Y., Zhang, Y., Chen, S., Jiang, N., & Wang, L. (2021). The development and validation of the psychological capital questionnaire for patients with cancer. BMC Cancer, 21(1), 1-8. https://doi.org/10.1186/s12885-021-08960-9
Ghaneinia, M., Forouhar, M., & Jalili, S. (2015). The effect of psychological capital training for managers on increasing employees' work engagement. Positive Psychology Research, 1(3), 59-72.
Gholamali Lavasani, M., Amirian Farsani, E., & Keshavarz Afshar, H. (2024). The effectiveness of reality therapy in increasing psychological capital and its components and reducing loneliness among single-parent adolescent girls. Clinical Psychology and Counseling Research, 13(2), 161-176.
Grasley-Boy, N., Gage, N. A., & MacSuga-Gage, A. S. (2019). Multitiered support for classroom management professional development. Beyond Behavior, 28(1), 5-12. https://doi.org/10.1177/1074295618798028
Haroun Rashidi, H., & Kazemian Moghadam, K. (2018). The relationship between psychological capital and creativity among female school principals in Dezful. 8(3), 25-42.
Khosravi, H., Pourshafei, H., & Taherpour, F. (2020). The role of psychological capital in innovative behavior with the mediation of work vitality among elementary teachers in Birjand. Initiative and Creativity in Humanities, 193-216.
Lee, C. h., & Chu, K. K. (2016). Understanding the effect of positive psychological capital on hospitality interns' creativity for role performance. International Journal of Organizational Innovation, 8(4), 213-222. https://www.proquest.com/openview/9f882603cb236abae66ed498277c71a8/1
Li, R., & Che Hassan, N. S. (2023). Psychological capital related to academic outcomes among university students: A systematic literature review. Psychology research and behavior management, 16. https://doi.org/10.2147/PRBM.S421549
Li, Y., Wu, Q., Li, Y., Chen, L., & Wang, X. (2019). Relationships among psychological capital, creative tendency, and job burnout among Chinese nurses. Journal of Advanced Nursing, 75(12), 3495-3503. https://doi.org/10.1111/jan.14141
Lin, Y., He, M., Zhou, W., Zhang, M., Wang, Q., Chen, Y., Wang, L., & Guo, H. (2025). The relationship between physical exercise and psychological capital in college students: The mediating role of perceived social support and self-control. BMC public health, 25, 58. https://doi.org/10.1186/s12889-025-21856-8
Lunenberg, M., Korthagen, F., & Swennen, A. (2007). The teacher educator as a role model. Teaching and Teacher Education, 23(5), 586-601. https://doi.org/10.1016/j.tate.2006.11.001
Lupsa, D., Virga, D., Maricutoiu, L. P., & Rusu, A. (2020). Increasing psychological capital: A preregistered meta-analysis of controlled interventions. Applied Psychology, 69(4), 1506-1556. https://doi.org/10.1111/apps.12219
Luthans, F. (2002). The need for and meaning of positive organizational behavior. Journal of Organizational Behavior, 23(6), 695-706. https://doi.org/10.1002/job.165
Luthans, F., & Avolio, B. J. (2007). Positive psychological capital: Measurement and relationship with performance and satisfaction. Personnel psychology, 6, 138-146.
Luthans, F., Avolio, B. J., Avey, J. B., & Norman, S. M. (2017). Positive psychological capital: Measurement and relationship with performance and satisfaction. Personnel psychology, 60(3), 541-572. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.2007.00083.x
Luthans, F., Luthans, K., & Luthans, B. C. (2014). Positive psychological capital.
Luthans, F., & Youssef, C. M. (2007). Emerging positive organizational behavior. Journal of Management, 33(3), 321-349. https://doi.org/10.1177/0149206307300814
Mahmoudalilou, P., Talebi, B., & Khadivi, A. (2023). Promoting students' psychological capital through learning empowerment: Lived experiences of school principals. Research in Educational Systems, 17(61).
Mahmoudi, F., & Sajadinejad, M. A.-S. (2022). Employees' psychological well-being: The role of psychological capital and satisfaction of basic needs. Positive Psychology Research, 8(3).
Mirzaei, V., Davoudi, S., Nadi Moghadam, S., & Bahrami, M. (2023). The relationship between psychological capital and intention to leave the job considering the mediating role of preventive and promotive psychological ownership and the moderating role of work experience in nurses. Journal of Mashhad University of Medical Sciences, 66(4), 871-878.
Nourian, M., & Shahbazi, S. (2013). Re-reading the definitions and characteristics of superior schools. Curriculum and Educational Planning Research Quarterly, 3(1).
Novitasari, D., Siswanto, E., Purwanto, A., & Fahmi, K. (2020). Authentic leadership and innovation: What is the role of psychological capital? International Journal of Social and Management Studies, 1(1), 1-21. https://doi.org/10.51386/25815946/ijsms-v3i5p103
Saadat, S., Kord, N., & Jalali, M. (2019). The role of psychological capital (self-efficacy, hope, resilience, and optimism) in students' achievement motivation. Rooyesh-e-Ravanshenasi, 8, 167-174.
Salles, F. L. P., & d'Angelo, M. J. (2020). Assessment of psychological capital at work by physiotherapists. Physiotherapy Research International, 25(3), e1828. https://doi.org/10.1002/pri.1828
Tang, M., Wang, D., & Guerrien, A. (2020). A systematic review and meta-analysis on basic psychological need satisfaction, motivation, and well-being in later life: Contributions of self-determination theory. PsyCh Journal, 9, 5-33. https://doi.org/10.1002/pchj.293
Tjimuku, M., Atiku, S. O., & Godwin, K. (2025). Emotional intelligence and psychological capital at work: A systematic literature review and directions for future research. Cogent Social Sciences, 2443559. https://doi.org/10.1080/23311886.2024.2443559
Verity, L., Yang, K., Nowland, R., Shankar, A., Turnbull, M., & Qualter, P. (2022). Loneliness from the adolescent perspective: A qualitative analysis of conversations about loneliness between adolescents and Childline counselors. Journal of Adolescent Research, 07435584221111121. https://doi.org/10.1177/07435584221111121
Youssef-Morgan, C. M., & Luthans, F. (2015). Psychological capital and well-being. Stress and Health, 31(3), 180-188. https://doi.org/10.1002/smi.2623
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Fozieh Khoshnood, Faramarz Malekian, Elham kaviani, Alireza Ghasemi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
