توسعه الگوی برنامهریزی درسی فناوریمحور جهت ارتقای اشتیاق عاملانه و انعطافپذیری شناختیـحرکتی با بازکاوی فلسفی مرز انسان و فناوری
کلمات کلیدی:
برنامهریزی درسی فناوریمحور, اشتیاق عاملانه, انعطافپذیری شناختیـحرکتی, عاملیت یادگیرنده, فلسفه فناوری, یادگیری بدنمندچکیده
هدف پژوهش حاضر توسعه و اعتبارسنجی الگوی برنامهریزی درسی فناوریمحور برای ارتقای اشتیاق عاملانه و انعطافپذیری شناختیـحرکتی دانشآموزان با تأکید بر بازکاوی فلسفی مرز میان انسان و فناوری بود. این پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی متوالی و در سه مرحله تحلیل فلسفیـمفهومی، مطالعه کیفی و اعتبارسنجی کمی انجام شد. در بخش کیفی، ۲۲ نفر از متخصصان برنامهریزی درسی، فلسفه تعلیم و تربیت، فناوری آموزشی، روانشناسی تربیتی، علوم شناختی و یادگیری حرکتی شهر تهران با نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند و در مصاحبههای نیمهساختاریافته شرکت کردند. دادهها با تحلیل مضمون بازتابی بررسی و الگوی اولیه استخراج شد. سپس ۱۵ متخصص طی دو دور، مؤلفههای الگو را ارزیابی کردند. در بخش کمی، ۴۰۲ دانشآموز دوره دوم متوسطه مدارس دولتی تهران با نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای انتخاب شدند. دادهها با پرسشنامه ۴۸ گویهای برنامهریزی درسی فناوریمحور، مقیاس اشتیاق عاملانه و مقیاس انعطافپذیری شناختیـحرکتی گردآوری شدند. تحلیل عاملی اکتشافی، تحلیل عاملی تأییدی، بررسی پایایی و روایی و مدلسازی معادلات ساختاری برای تحلیل دادهها به کار رفت. تحلیل کیفی به شناسایی ۹ مؤلفه اصلی، ۲۷ زیرمؤلفه و ۸۶ کد مفهومی منجر شد. ساختار ۹ عاملی ابزار، ۶۷.۱۳ درصد از واریانس کل را تبیین کرد و برازش مدل ساختاری مطلوب بود. برنامهریزی درسی فناوریمحور اثر مستقیم مثبت و معناداری بر اشتیاق عاملانه داشت (β = 0.61، p < 0.001) و انعطافپذیری شناختیـحرکتی را نیز بهطور مستقیم پیشبینی کرد (β = 0.46، p < 0.001). اشتیاق عاملانه اثر مثبت و معناداری بر انعطافپذیری شناختیـحرکتی داشت (β = 0.36، p < 0.001). اثر غیرمستقیم برنامهریزی درسی فناوریمحور از طریق اشتیاق عاملانه نیز معنادار بود (β = 0.22، p < 0.001). متغیرهای مدل در مجموع ۵۸ درصد از واریانس انعطافپذیری شناختیـحرکتی را تبیین کردند. الگوی توسعهیافته نشان داد که ادغام انسانمحور، اخلاقی، تعاملی و بدنمند فناوری در برنامه درسی میتواند با تقویت مشارکت پیشدستانه دانشآموزان، انعطافپذیری شناختی و حرکتی آنان را افزایش دهد. بنابراین، فناوری باید بهعنوان بستری برای گسترش عاملیت، انتخاب، بازخورد و سازگاری به کار رود، نه جایگزینی برای قضاوت و مسئولیت انسانی.
دانلودها
مراجع
Brinck, J., Leinonen, T., Lipponen, L., & Kallio‐Tavin, M. (2023). Open Design Pedagogy: Revealing Openness in Early Childhood Education With Digital Technology. International Journal of Education Through Art, 19(2), 223-240. https://doi.org/10.1386/eta_00128_1
Chamo, N., Biberman-Shalev, L., & Broza, O. (2023). ‘Nice to Meet You Again’: When Heutagogy Met Blended Learning in Teacher Education, Post-Pandemic Era. Education Sciences, 13(6), 536. https://doi.org/10.3390/educsci13060536
Falloon, G. (2023). Twelve Years of iPads and Apps in Schools: What Conditions Support Effective Practices in K-6 Classrooms? Frontiers in Education, 8. https://doi.org/10.3389/feduc.2023.1122522
Guan, J., Zhang, J., & Zhang, X. (2023). The Influence of Generative Artificial Intelligence on High School Students’ Academic Planning – ChatGPT. Lecture Notes in Education Psychology and Public Media, 24(1), 205-210. https://doi.org/10.54254/2753-7048/24/20230705
He, L., & Chen, Z. L. (2026). AI ‐Powered Auditory Training and Its Role in Strengthening Musical Memory: A Systematic Review in Higher Music Education. European Journal of Education, 61(2). https://doi.org/10.1111/ejed.70569
Jiang, J., Bai, W., Yin, Z., Liao, Z., & Zhong, X. (2025). Application of Digital-Intelligent Technologies in Physical Education: A Systematic Review. Frontiers in Public Health, 13. https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1626603
Karagianni, E., & Drigas, A. (2023a). New Technologies for Inclusive Learning for Students With Special Educational Needs. International Journal of Online and Biomedical Engineering (Ijoe), 19(05), 4-21. https://doi.org/10.3991/ijoe.v19i05.36417
Karagianni, E., & Drigas, A. (2023b). Using New Technologies and Mobiles for Students With Disabilities to Build a Sustainable Inclusive Learning and Development Ecosystem. International Journal of Interactive Mobile Technologies (Ijim), 17(01), 57-73. https://doi.org/10.3991/ijim.v17i01.36359
Kee, T., Zhang, H., & King, R. B. (2023). An Empirical Study on Immersive Technology in Synchronous Hybrid Learning in Design Education. International Journal of Technology and Design Education, 34(3), 1243-1273. https://doi.org/10.1007/s10798-023-09855-5
Khan, R. S. (2026). Beyond the Surface: A Critical Analysis of Superficial Differentiation and the Pursuit of Purposeful and Meaningful Inclusion in Mainstream Schools. Support for Learning, 41(2). https://doi.org/10.1111/1467-9604.70056
Li, Q., & Chang, Y. L. (2026). Advancing Early Childhood Music Education: A Three‐Decade Review of Cognitive, Linguistic, And Instructional Developments. European Journal of Education, 61(1). https://doi.org/10.1111/ejed.70467
Niu, S. J., Malinen, O. P., Ruókonen, I., Melasalmi, A., Siklander, P., Wang, X., Zhang, H., Hurme, T.-R., Moilanen, J. H., Li, X., & Wang, L. (2024). A Comparative Study of Early Childhood Education and Care National Documents Between China and Finland. Frontiers in Education, 9. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1392920
Patrick, L., & Bakar, K. A. (2024). Integration of Music in Teaching and Learning in Preschool: Teacher Readiness. International Journal of Academic Research in Progressive Education and Development, 13(4). https://doi.org/10.6007/ijarped/v13-i4/23641
Ramdass, K., & Mokgohloa, K. (2023). Curriculum Design in Higher Education: A Reflection. European Conference on E-Learning, 22(1), 252-260. https://doi.org/10.34190/ecel.22.1.1883
Rubaia’an, M. A. B. (2023). Dental Education: A Guide for Novice Tutors. Cureus. https://doi.org/10.7759/cureus.43227
Shi, R., & Chen, X. (2026). From Training to Transformation: Exploring the Role of Continuous Professional Development in Early Childhood Teacher Effectiveness. European Journal of Education, 61(1). https://doi.org/10.1111/ejed.70466
Shohel, M. M. C., Ashrafuzzaman, M., Ahmed, S. B., Tasnim, N., Akter, T., Islam, G. M. R., Siddik, M. A. B., & Mitu, S. R. (2024). Participatory Pedagogical Approaches in Higher Education: Understanding From the Practices in Bangladesh, the UK and the USA. https://doi.org/10.5772/intechopen.114070
Syaikhu, A. (2026). Hybrid Video Tactical Learning Model as an Integrative Framework for Physical Education. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-10272840/v1
Tokuhama‐Espinosa, T., & Borja, C. (2023). Radical Neuroconstructivism: A Framework to Combine the How and What of Teaching and Learning? Frontiers in Education, 8. https://doi.org/10.3389/feduc.2023.1215510
Topolovčan, T. (2023). What Is Wrong With Constructivist Teaching? Elaboration, Recapitulation and Synthesis of Theoretical and Historical Controversies. Školski Vjesnik, 72(1), 183-208. https://doi.org/10.38003/sv.72.1.9
Triana, H., & Supena, A. (2023). The Impact of Universal Design for Learning on Student Learning Effectiveness in Elementary Schools (Process and Outcomes). Prisma Sains Jurnal Pengkajian Ilmu Dan Pembelajaran Matematika Dan Ipa Ikip Mataram, 11(2), 596. https://doi.org/10.33394/j-ps.v11i2.7895
Trifonova, A., Destéfano, M., & Barajas, M. (2024). Teaching AI to the Next Generation: a Humanistic Approach. Digital Education Review(45), 115-123. https://doi.org/10.1344/der.2024.45.115-123
Tu, Z., Zhong, L., & Xie, J. (2025). Traditional Chinese Martial Art Wushu to Improve the Mental State and Physical Fitness of Students: Designing Space for Optimal Practice and Training. Frontiers in psychology, 16. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1581226
Wei, R., You, Y., Liang, Z., & Cho, T. (2025). Analysing the Limitations of Bauhausian Pedagogies in Contemporary Design Education From a Neuroscience Perspective. International Journal of Art & Design Education, 45(2), 509-522. https://doi.org/10.1111/jade.12616
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Hamed Ebadi Barbin , Maryam Ashrafi , Mehdi Akbarzadeh Sagay , Fatemeh Riazi (Author); Parisa Masoudian
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
