واکاوی نظریه زمینهای «اینرسی حکمرانی» در تبیین توسعهنیافتگی استان گلستان
کلمات کلیدی:
نظریه دادهبنیاد, اینرسی حکمرانی, وابستگی به مسیر, توسعه منطقهای, سیاستگذاری عمومیچکیده
هدف پژوهش حاضر، تبیین فرایندها و سازوکارهای نهادی، ساختاری و مدیریتی مؤثر بر تداوم توسعهنیافتگی استان گلستان و ارائه نظریه زمینهای «اینرسی حکمرانی» بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و بر اساس راهبرد نظریه دادهبنیاد نظاممند انجام شد. مشارکتکنندگان شامل 30 نفر از استادان دانشگاه، مدیران و کارشناسان ارشد اجرایی و فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران بخش خصوصی استان گلستان بودند که با نمونهگیری هدفمند، گلولهبرفی و نظری تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته و عمیق 60 تا 90 دقیقهای گردآوری و پس از پیادهسازی کامل، با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. اعتبار یافتهها با بازبینی مشارکتکنندگان، مثلثسازی دادهها و بررسی صاحبنظران تأمین شد و توافق بین دو کدگذار 80 درصد به دست آمد. تحلیل 30 مصاحبه به استخراج 417 کد اولیه انجامید. در سطح شرایط علی، ضعف زیرساختهای بنیادین با 87 کد و حاکمیت کشاورزی سنتی با 65 کد برجستهترین مقولات بودند. در سطح شرایط زمینهای، تنوع اقلیمی و ظرفیتهای طبیعی بالا با 42 کد شناسایی شد. در میان شرایط مداخلهگر، سیاستهای متمرکز ملی با 58 کد و بیثباتی اقتصادی کلان با 49 کد بیشترین فراوانی را داشتند. کدگذاری انتخابی نشان داد که مقوله «اینرسی حکمرانی» بیشترین قدرت تبیینی را برای یکپارچهسازی مقولات دارد و بیانگر نوعی قفلشدگی نهادی، وابستگی به مسیر، بازتولید الگوهای ناکارآمد و مقاومت ساختاری در برابر تغییر است. توسعهنیافتگی استان گلستان پیامد فقدان ظرفیتهای بالقوه نیست، بلکه از تعامل خودتقویتشونده ضعفهای زیرساختی، ساختار اقتصادی سنتی، تمرکزگرایی، ناپایداری اقتصاد کلان و ضعف یادگیری نهادی ناشی میشود. خروج از این وضعیت مستلزم شکستن اینرسی حکمرانی از طریق اصلاح سازوکارهای تصمیمگیری، افزایش اختیار منطقهای، تقویت هماهنگی نهادی، توسعه زنجیرههای ارزش و بهرهبرداری یکپارچه از ظرفیتهای استان است.
دانلودها
مراجع
Al-Harbi, A. (2019). The Determinants of Conventional Banks Profitability in Developing and Underdeveloped OIC Countries. Journal of Economics, Finance and Administrative Science, 24(47), 4-28. https://doi.org/10.1108/JEFAS-05-2018-0043
Azimi Arani, H. (2014). Circuits of underdevelopment in Iran's economy. Tehran: Nashr-e Ney.
Azkia, M. (2017). Sociology of Rural Development and Underdevelopment in Iran (11th ed.). Ettela'at.
Easterly, W. (2017). Inequality does cause underdevelopment. Journal of Development Economics, 84, 755-776. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2006.11.002
Faraji Dizaji, S., Zighami Dehaghani, F., & Sadeqi Saqdal, H. (2023). The effects of natural resource rent and good governance on happiness in selected countries: A generalized moment of inertia approach. Quantitative Economics Quarterly, 20(2), 1-31.
Hasani, V., Reza, E., & Majid, D. (2019). Underdevelopment Due to Cultural Delay Resulting from Marginalization in Cities. Journal of Applied Studies in Management and Development Sciences, 4(15).
He, C. (2023). Study on the Identification of Obstacle Paths for Digital Economy Promotion in Underdeveloped Regions Based on ISM-MICMAC Modeling. Tebmr, 3, 245-256. https://doi.org/10.62051/smfpen92
Koo, B. S. (2025). Exploring Public Attitudes Toward Integration With an Underdeveloped Entity: Rationality, Ideological Orientations, and Ethnic Identity. Peace and Conflict Journal of Peace Psychology, 31(1), 58-72. https://doi.org/10.1037/pac0000766
Mardoukhi, S., & Saei Orsi, I. (2018). Explaining the Causes of Underdevelopment in Kurdistan Province, Iran (Using a Qualitative Approach). Iranian Journal of Social Development Studies, 11(1).
Mīr, S., Malekiān, N., Torbatī, S., & Mīr, O. (2020). Investigating the Causes of Cultural Underdevelopment in the Country. News Sciences(33), 104-119.
Rezagholizadeh, M., & Aghaei, M. (2017). Health expenditures and economic growth in Iran across developed, less developed, and underdeveloped provinces. Hakim Health Systems Research Journal, 21(2), 100-113. https://hakim.tums.ac.ir/browse.php?a_id=1694&sid=1&slc_lang=en
Sadighi, A., & Saeidi-Aghdam, M. (2014). A study on identifying and ranking the factors affecting the underdevelopment of the Iranian economy from the perspective of experts. Economic Advancement Policy Quarterly, Alzahra University, 2(5), 155-117. https://ieda.alzahra.ac.ir/article_1901.html
Williams, J. M. (2020). Discourse inertia and the governance of transboundary rivers in Asia. Earth System Governance. https://doi.org/10.1016/j.esg.2019.100041
Yousefi, R. (2019). The Relationship between Political Centralization and Underdevelopment in Iran. Political Science Research, 14(3), 201-224.
Zali, M. T., & Sajadi Asl, A. (2023). Key Factors Influencing Regional Underdevelopment: Case Study of Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province. Agah.
Zali, N., & Sajjadi Asl, S. A. (2017). Identifying Key Factors Affecting Regional Underdevelopment (Case Study: Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province). Regional Planning Quarterly, 7(26).
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Ali Asghar Asghari, Alireza Esmaili, Shahrzad Bazrafshan, Reza Yazerloo (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
