تحلیل تأثیر عوامل اقتصادی- اجتماعی بر مهاجرت تحصیلی به کشورهاى آلمان، ایتالیا و ترکیه

چکیده

هدف: این پژوهش با هدف بررسی عوامل اقتصادی- اجتماعی بر تمایل دانشجویان ایرانی به مهاجرت تحصیلی انجام شده است. به طور خاص، این تحقیق به بررسی نقش متغیرهای اقتصادی (مانند درآمد خانوار و نابرابری)، آموزشی (کیفیت آموزش داخلی) و اشتغال (نرخ بیکاری) در شکل‌گیری این تمایل پرداخته و همچنین تأثیر احتمالی برخی عوامل جمعیت‌شناختی را مورد سنجش قرار داده است.

روش‌شناسی: در این پژوهش از داده‌های ۴۴۰ پرسشنامه تکمیل شده توسط دانشجویان دانشگاه‌های دولتی و آزاد استفاده شده است. تحلیل‌ها شامل آمار توصیفی، آزمون‌های دومتغیره، رگرسیون لجستیک و تحلیل پیش بینی برای سنجش کیفیت پیش‌بینی مدل بوده است. از ابزار پرسشنامه محقق ساخته بعد از بررسی پایایی و ورایی استفاده شد.

یافته‌ها: تحلیل داده‌های حاصل از ۴۴۰ پرسشنامه تکمیل شده توسط دانشجویان دانشگاه‌های دولتی و آزاد نشان داد که مهم‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های تمایل به مهاجرت تحصیلی، عوامل اقتصادی و آموزشی هستند. متغیرهایی چون درآمد خانوار، ادراک نابرابری اقتصادی، کیفیت پایین آموزش داخلی و نرخ بالای بیکاری، همگی رابطه معناداری با افزایش تمایل به مهاجرت از خود نشان دادند. در مقابل، برخی عوامل جمعیت‌شناختی مانند سن، جنسیت و سطح تحصیلات در مدل نهایی تحقیق، تأثیر معناداری نداشتند.

نتیجه گیری: مدل رگرسیون لجستیک به‌کاررفته در این تحقیق، با شاخص AUC برابر با ۸۰%، قدرت پیش‌بینی رضایت‌بخشی را از خود نشان داد. نتایج حاکی از آن است که تمایل دانشجویان به مهاجرت تحصیلی، بیش از آنکه تحت تأثیر ویژگی‌های فردی باشد، تحت تأثیر شرایط ساختاری و فشارهای اقتصادی و آموزشی در داخل کشور قرار دارد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که تمایل دانشجویان ایرانی به مهاجرت تحصیلی، عمدتاً تحت تأثیر شرایط کلان اقتصادی، کیفیت آموزش داخلی و چشم‌انداز بازار کار قرار دارد. این عوامل، به ویژه نابرابری اقتصادی و کیفیت پایین آموزش، نقش دافعه قوی از مبدأ ایفا می‌کنند و مهاجرت را به عنوان راهبردی برای دستیابی به فرصت‌های بهتر، امنیت اقتصادی و اجتماعی، و ارتقای سرمایه انسانی، تبدیل به یک «انتخاب عقلایی» می‌نمایند.