شناسایی و واکوی عوامل مؤثر بر حکمرانی مطلوب بهمنظور ارتقای عدالت آموزشی در مدارس مناطق کمبرخوردار
کلمات کلیدی:
حکمرانی مطلوب, عدالت آموزشی, مدارس مناطق کم برخوردارچکیده
پژوهش حاضر با هدف شناسایی و واکاوی ابعاد، مؤلفهها و شاخصهای حکمرانی مطلوب و ارائه الگویی مفهومی برای ارتقای عدالت آموزشی در مدارس مناطق کمبرخوردار انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل مضمون انجام شد. مشارکتکنندگان شامل اعضای هیئت علمی مدیریت آموزشی و مدیران و معلمان باتجربه دارای شرایط تخصصی مرتبط بودند که به روش نمونهگیری هدفمند و گلولهبرفی انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری شد و اشباع نظری در مصاحبه هفدهم حاصل گردید. تحلیل دادهها و استخراج مضامین پایه، سازماندهنده و فراگیر با استفاده از نرمافزار MAXQDA نسخه 14 انجام شد. روایی ابزار با نظر خبرگان و پایایی درونموضوعی با ضریب 0.80 تأیید شد. برای اعتبارسنجی الگوی مفهومی، پرسشنامهای مبتنی بر معیارهای تطبیق، قابلیت فهم، قابلیت تعمیم و کنترل در اختیار متخصصان قرار گرفت و دادههای حاصل با آزمون t تکنمونهای و میانگین ملاک 3 تحلیل شد. تحلیل مضمون به شناسایی هشت بعد فراگیر، 19 مؤلفه سازماندهنده و 69 شاخص پایه منجر شد. ابعاد اصلی الگو شامل حکمرانی سیاستی و قانونی عدالتمحور، تأمین مالی و توزیع عادلانه منابع، دسترسی و ماندگاری تحصیلی، کیفیت یاددهی–یادگیری، پایش و پاسخگویی، مشارکت اجتماعی، رهبری عدالتگرای مدرسه و عدالت دیجیتال بود. نتایج آزمون t تکنمونهای نشان داد که ارزیابی متخصصان در هر چهار معیار بهطور معناداری بالاتر از مقدار ملاک بود: تطبیق، t(29)=4.96؛ قابلیت فهم، t(29)=5.23؛ قابلیت تعمیم، t(29)=4.00؛ و کنترل، t(29)=5.03؛ در همه موارد p<0.001. بنابراین، تناسب و اعتبار الگوی پیشنهادی از نظر متخصصان تأیید شد. ارتقای عدالت آموزشی در مناطق کمبرخوردار مستلزم رویکردی چندبعدی است که در آن سیاستگذاری عدالتمحور، تخصیص نیازمحور منابع، حمایت فراگیر از دانشآموزان، پاسخگویی، مشارکت ذینفعان، مدیریت مدرسهمحور و دسترسی عادلانه به فناوری بهصورت هماهنگ اجرا شوند. الگوی ارائهشده میتواند چارچوبی معتبر برای سیاستگذاری، برنامهریزی و ارزیابی اقدامات عدالتمحور در نظام آموزشی فراهم سازد.
دانلودها
مراجع
Aguilera, U., Pena, O., Belmonte, O., & Lopez de Ipina, D. (2017). Citizen-Centric Data Services for Smarter Cities. Future Generation Computer Systems, 76, 234-247.
Allam, Z., & Dhunny, Z. A. (2019). On Big Data, Artificial Intelligence and Smart Cities. Cities, 89, 80-91.
Amani, Z., & Dehghan, S. (2023). The Role of Educational Governance in Achieving Educational Justice in Public Schools. Quarterly Journal of Educational Management, 14(1), 23-44.
Ardito, L., Ferraris, A., Messeni Petruzzelli, A., Bresciani, S., & Del Giudice, M. (2019). The Role of Universities in Knowledge Management of Smart City Projects. Technological Forecasting and Social Change, 142, 312-321.
Camero, A., & Alba, E. (2019). Smart City and Information Technology: A Review. Cities, 93, 84-94.
Caragliu, A., & Del Bo, C. (2019). Smart Innovative Cities: The Impact of Smart City Policies on Urban Innovation. Technological Forecasting and Social Change, 142, 373-383.
Dash, B., & Sharma, P. (2022). Role of Artificial Intelligence in Smart Cities for Information Gathering and Dissemination.
Gilad, T., & Ben-David-Hadar, I. (2025). Educational Justice and Formula Funding: A Complex Adaptive Systems Perspective. Educational Philosophy and Theory, 57(3), 345-360. https://doi.org/10.1080/00131857.2024.2334512
Hosseini, M., Kazemi, F., & Rezaei, M. (2026). Examining the Dimensions of Good Governance in the Education System and Its Impact on Achieving Educational Justice. Quarterly Journal of Learning, Education and Research, 2(1), 81-97.
Ismagilova, E., Hughes, L., Dwivedi, Y. K., & Raman, K. (2019). Smart Cities: Advances in Research. International Journal of Information Management, 47, 88-100.
Laurini, R. (2021). Knowledge Management for Smart City Governance. Land Use Policy.
Mifsud, D., & Wilkins, A. (2025). A Systematic Review of School Governance Literature Between 2000 and 2023. Leadership and Policy in Schools, 24(1), 1-23. https://doi.org/10.1080/15700763.2024.2345678
Rezaei, M., Ahmadi, A., & Karimi, S. (2022). Educational Governance and Stakeholder Participation in the Education System. Quarterly Journal of Educational Management, 15(3), 59-78.
Sadri Jokandan, S., Dashtipour, R., Jafari, M., & Jamshidi, N. (2025). Educational Justice and Equal Opportunities in Iran: An Analysis of Challenges and Solutions. Quarterly Journal of Management and Planning in Educational Systems, 18(1), 45-68.
Safaei, A., Razavi, A., & Nabavi, M. (2022). Justice in the Learning Process: An Analysis of Teacher Actions in Multigrade Classrooms. Quarterly Journal of Education and Evaluation, 15(59), 112-134.
Salehi, H., Asgari, Z., Karimi, A., & Mohammadi, S. (2022). Examining Factors Affecting the Achievement of Educational Justice in the Education System. Quarterly Journal of Educational Research, 17(2), 89-112.
Shafiei, M., & Moradi, Z. (2022). The Phenomenon of Attendance without Learning: An Analysis of Hidden Quality in Schools in Deprived Areas. Journal of Foundations of Education, 12(2), 129-150.
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Farzaneh Parhizan (Author); Babak Nasiri Gharghani; Hossein Ali Jahed (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
